ÇOCUKLARIN VE GENÇLERİN GÖZ SAĞLIĞI KONUSUNDA DOĞRU BİLİNEN 20 YANLIŞ

Fazla tuzlu yemek gözü bozar mı, göz tembelliği ameliyatla düzelir mi, katarakt sadece yaşlılarda mı görülür? Halk arasında yaygın ancak doğru olmayan pek çok bilgi çocukların göz sağlığı konusunda insanları yanlış yönlendiriyor. Peki neleri yanlış biliyoruz, doğrusu nedir?

1) Yanlış: “Bebek veya küçük çocuk gözlük takamaz.”

Doğrusu: Yüksek numaralı göz bozukluklarında çocuk yaşta görmenin gelişmesi ve tembellik olmaması için mutlaka erken yaşta gözlük takılması gerekir.

2) Yanlış: “Çocuğun gözü gözlük kullandıkça gözlüğe alışır.”

Doğrusu: Gözün gözlüğe alışması diye bir şey yoktur. Çocuk gözlükle iyi görmenin nasıl olduğunu anladığı için gözlükten vazgeçemez.

3) Yanlış: “Çocuklarda veya gençlerde gözlük veya lens takmak gözlük numarasının ilerlemesini engeller.”

Doğrusu: Bilinenin aksine gözlük takmak ya da takmamak gözlük numarasının ilerlemesini etkilemez. Gözlük tedavisinin amacı görme düzeyini artırmaktır.

4) Yanlış: “Katarakt sadece yaşlılarda olur.”

Doğrusu: Katarakt en sık yaşlılarda olmakla birlikte “konjenital katarakt” denilen doğuştan olan katarakt da mevcuttur. Dolayısı ile katarakt bebeklerde, çocuklarda ve gençlerde de görülebilir.

5) Yanlış: “Katarakt ameliyatı lazerle yapılır.”

Doğrusu: Günümüzde en modern ameliyat yöntemi olan FAKO halk arasında yanlış olarak lazerli ameliyat olarak bilinmektedir. Oysa FAKO yönteminde lazer kullanılmaz, ultrasonik titreşimlerden faydalanılır. Konjenital kataraktı olan bebeklerde de tedavi olarak katarakt ameliyatı yapılmaktadır.

6) Yanlış: “Gözlük veya lens kullanmak istemeyen gençlerde gözlükten kurtulmak için gözün çizdirilmesi gerekir.”

Doğrusu: Gözlük ihtiyacını ortadan kaldırmak için yapılan laser tedavisi (Excimer) gözü çizmez, yalnızca belli bir kalınlıktaki kornea dokusunu buharlaştırarak ortadan kaldırır.

7) Yanlış: “Göz tembelliği lazer ameliyatıyla düzelir.”

Doğrusu: Göz tembelliği ameliyatla düzeltilemez. 7 yaşından önce gözlük kullanımı ve iyi gören gözün kapatılması ile düzeltilebilir. Lazer ameliyatlarının da göz tembelliğini tedavi edici özelliği yoktur ve sadece gözlük numaralarının azaltılması amacıyla yapılır. Ameliyat sonrası görme düzeyi kişinin gözlükle görebildiği kadar olacaktır.

8) Yanlış: “Uzun süreler bilgisayar kullanmak gözü bozar.”

Doğrusu: Uzun süre bilgisayar başında vakit geçiren çocuklarda ve gençlerde ufak miktarlardaki kırma kusurları şikâyet nedenidir. Bu bozukluk zaten gözde mevcuttur, kişinin günlük yaşantısında gözlük ihtiyacı yoktur.

9) Yanlış: “Yakından televizyon izlemek gözleri bozar.”

Doğrusu: Yakından televizyon izlemenin göz sağlığı açısından herhangi bir zararı yoktur. Fakat az gören çocuklar televizyonu daha yakından izleyeceğinden göz hastalıklarının erken bir habercisi olabilir.

10) Yanlış: “Ders çalışırken ara sıra gözlerim ağrıyor, dinlendirici gözlük kullansam geçer herhalde.”

Doğrusu: Dinlendirici olarak adlandırılan standart bir gözlük yoktur. Dinlendirici gözlük numaralıdır ve ihtiyacı olana verilir. Kırma kusuru bulunanların mutlaka kendi gözüne uygun numaralarda gözlük kullanması gerekir.

11) Yanlış: “Katarakt bir gözden diğerine geçer.”

Doğrusu: En sık yaşlılarda olmakla birlikte bebeklerde, çocuklarda ve gençlerde de görülebilen bir rahatsızlık olan katarakt bir gözden diğer göze geçmez.

12) Yanlış: “Katarakt tekrarlayabilir.”

Doğrusu: En sık yaşlılarda olmakla birlikte bebeklerde, çocuklarda ve gençlerde de görülebilen bir rahatsızlık olan katarakt tekrarlayıcı değildir. Bazen katarakt ameliyatından sonra, göz içine yerleştirilmiş olan merceğin arkasındaki zarda kesifleşme olabilir ve bu yanlış olarak `katarakt tekrarladı` şeklinde bilinir.

13) Yanlış: “Bebeklerdeki şaşılığı tedaviye gerek yoktur, zamanla kendiliğinden geçer.”

Doğrusu: Bebeklerdeki bazı şaşılıklar çok ciddi olup hemen tedavi etmek gerekebilir. Tedavi gözlük veya ameliyat şeklinde olabilir. Bu tip şaşılıklar erken yaşta tedavi edilmediğinde ileriye dönük kalıcı görme kayıpları (göz tembelliği) gelişebilir.

14) Yanlış: “Gözlükle şaşılık tedavi edilir ve bir daha gözlüğe gerek kalmaz.”

Doğrusu: Göz kaymalarının çoğu ameliyata gerek kalmadan gözlükle tedavi edilebilir. Fakat şaşılık tedavi edildikten sonra genellikle gözlüğe devam etmek gerekir. Aksi takdirde şaşılık tekrarlayabileceği gibi görme bozuklukları da görülebilir.

15) Yanlış: “Lazer ile şaşılık tedavisi yapılır.”

Doğrusu: Şaşılık cerrahisi göz kaslarına yapılan dikişli bir müdahaledir. Lazerle şaşılık ameliyatı yapılamaz.

16) Yanlış: “Çocuğumun gözleri ağrıyor, göz tansiyonu yükselmiş olabilir.”

Doğrusu: Göz tansiyonu çok az belirti veren bir hastalıktır. Konjonktivit, vb. pek çok göz hastalığı ve vücudun diğer bölgelerindeki sinüzit, migren, vb. hastalıklar da göz ağrısına yol açabilir. Çocuklarda gözdeki ağrıların çok az bir kısmı göz tansiyonuna bağlıdır.

17) Yanlış: “Göz tansiyonu ameliyatı olunca görmem netleşecek.”

Doğrusu: Ameliyatının amacı, ilaçlarla kontrol altına alınamayan göz tansiyonunu düşürmektir. Ameliyattan sonra görme düzeyinde bir artış olmaz.

18) Yanlış: “Fazla tuzlu yemek gözü bozar.”

Doğrusu: Tuzlu yemek kan basıncının yükselmesine sebep olup bazı rahatsızlıklara yol açabilse de göz sağlığı açısından herhangi bir etkisi yoktur.

19) Yanlış: “Bol bol havuç yemek göze çok faydalıdır.”

Doğrusu: Göz sağlığı açısından gerekli olan vitaminlerin çoğu taze sebze ve meyvelerde bol miktarda bulunur. Dengeli beslenen bir kişi için ısrarla bol havuç yemenin fazladan bir faydası yoktur.

20) Yanlış: “Gözyaşım kurudu galiba, ağlayamıyorum.”

Doğrusu: Ağlamak psikolojik bir olaydır ve ağlama ile gelen gözyaşı da refleks sonucudur. Evet “göz kuruluğu” kavramı vardır, ancak bunun ağlama ile bir ilişkisi yoktur.