ÇOCUKLARDA DÜZTABANLIĞIN 4 ÖNEMLİ UYARI İŞARETİNE DİKKAT EDİN!

Çocuklarda düztabanlık ya da tıbbi adıyla “pes planus” adı verilen sorun, ayak iç arkının düzleşmesi ve tüm tabanın yere değmesiyle kendini belli eder. Genetik faktörlerin de tetiklediği düztabanlığa, obezite, diyabet, romatizmal eklem iltihaplanmaları ve ayak yaralanmaları gibi durumlar sonradan da neden olabilir. Ayak ağrıları ve şişmeleriyle bireyin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilen ve çocuklarda sık görülen düztabanlık, ailelerin de endişelenmesine neden olur. Bu durumda çocukların sağlıklı adımlar atabilmesi için mutlaka bir uzman hekim desteği görmesi ve erken dönemde gerekli önlemlerin alınması önem arz eder.

Aslında Bebekler Doğuştan Düztabandır

Ayak taban yağ dokusunun fazla olması, yani ayaklarının tombiş olması nedeniyle bebek ayakları doğuştan düztaban görünümünde olur. Yürümeye başladıktan sonra şekillenmeye başlayan ayak arkları genellikle 6 yaşına kadar gelişim sürecine devam eder. Bu nedenle tüm çocuklarda belli bir yaşa kadar düztabanlık sıklıkla görülen bir durumdur. Aileler genellikle çocuk yürümeye başladıktan sonra, yürürken içe basma veya dışa basma şikâyetleri ile Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları veya Ortopedi polikliniklerine başvurmaktadır. Bu nedenle ayak anatomisi ve ayak gelişimindeki doğal seyir iyi bilinmeli, düztabanlığın bir hastalık mı yoksa normal fizyolojik bir gelişim aşaması mı olduğu ayrımı çok iyi yapılmalıdır.

Çocuklarda Ayak Kemeri Gelişemezse Ne Olur?

Ayak kemerleri, dik yürüme mekaniğinde önemli bir unsurdur ve insanlara özgü bir durumdur. Ayak kemerlerinin oluşumu kemik, eklem ve bağ dokularının ortak gelişimi sonucunda meydana gelir.  Çocuklarda ayak kemerinin gelişememesi sonucunda düztabanlık bir sorun olarak ortaya çıkabilir. Bu sorun nedeniyle tedaviye gerek olmadığı düşünülse de düztabanlığın sebebi önemlidir. Erken çocukluk döneminde oluşan ayak kemeri, ilerleyen süreçte gelişmezse veya ileriki yaşlarda çökerse yani düşük ayak kemeri ortaya çıkarsa, bu durum ağrıya neden olabilmekte ve yürümeyi olumsuz yönde etkilemektedir. Düztabanlık genetik bir sorun olarak da ortaya çıkabilir veya ayağı bir arada tutan dokudaki yaralanma veya aşınma nedeniyle daha büyük çocuklarda sonradan da gelişebilir.

Düztabanlık Çeşitleri Nelerdir?

Düztabanlık farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bazı çocuklar ebeveynlerinden bu sorunu genetik miras olarak alır. Düztabanlığın 2 çeşidi vardır:

1. Esnek düztabanlık: En yaygın tiptir ve çocukluk döneminde normal fizyolojik bir durumdur. Ayak kemeri yüklenme ile kaybolurken, parmak ucunda yükselme veya yük azaltma durumunda ayak arkının oluşması şeklinde kendini gösterir. Bu durumun altında yatan sebep olarak genellikle bağ esnekliği suçlanmakla beraber kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Aile öyküsü pozitiftir. Bu durum genellikle aktif şikâyet yaratmazken, bazı çocuklarda ayak ve ayak bileği çevresinde ağrıya neden olabilir. Ayak gelişiminin 6 yaşına kadar gelişmeye devam ettiği düşünüldüğünde, asemptomatik çocuklarda ileri tetkik ve egzersiz dışı başka herhangi bir tedavi gereksizdir. Ancak semptomatik yani belirti veren çocuklarda egzersiz dışında medial ark destekli tabanlık ve ayakkabılar kullanılabileceği gibi çok nadirde olsa cerrahi gerekebilir.

2. Sert düztabanlık: İster ayakta, ister oturur durumdayken medial ayak arkının oluşmama durumudur. Sert düztabanlık genelde semptomatik olmaktadır. Konjenital yani doğuştan veya sekonder yani  sonradan kazanılmış olarak görülebilmektedir:

   1. Konjenital yani doğuştan düztabanlık nedenleri:         

      • Aksesuar navikular kemik

      • Tarsal koalisyon

      • Vertikal talus yani talus kemiğinin dikey olması

   2. Sekonder yani sonradan kazanılmış düztabanlık nedenleri:

      • Posterior tibial tendon yetmezliği

      • Travmalar

      • Tümörler

Düztabanın Sorun Olduğu Çocukların Belirlenmesindeki 4 Önemli Uyarıcı İşaret Şunlardır:

1. Özellikle topuk veya kemer bölgesinde ayak ağrısı

2. Hareketle artan ayak ağrısı

3. Ayak bileği ağrısı ve/veya şişmesi

4. Sıkı topuk bağları

Düztabanlığın Ortaya Çıkma Riski Artıran Faktörler Şunlardır:

Bazen genetik bir rahatsızlığın bir parçası olarak düztabanlık gelişebileceği gibi, zamanla düztabanlığın ortaya çıkma riskini artırabilecek bazı faktörler de vardır:

1. Obezite

2. Diyabet yani şeker hastalığı

3. Romatizmal eklem iltihaplanmaları

4. Ayak veya ayak bileği travmaları-yaralanmaları

5. Yaşlanmanın etkisi

Çocuklarda Düztabanlıkta Erken Teşhis Önemli!

Düztabanlık belirtilerinin çocuklarda erken fark edilmesi, tedavi sürecini hızlandırır.  Düztabanlığı olan bazı çocuklar herhangi bir rahatsızlık hissetmezken, bazı çocuklarda ise günlük aktiviteleri ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyecek sonuçlar ortaya çıkar. Yapılan bazı çalışmalar çocuklarda asemptomatik esnek düztabanlıkta kullanılan tabanlık ve ayakkabıların, normal ayak gelişimini olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Bu nedenle, düztabanlığın gelişimsel doğal sürecin bir parçası mı, yoksa bir sorun mu, bir hastalık mı olduğu ayrımı çok iyi yapılmalı ve gereksiz tedavilerden mümkün mertebe kaçınılmalıdır. Ancak semptomatik esnek veya sert düztabanlığın erken teşhis edilmesi ve teşhis sonrasında altta yatan nedene yönelik ve deformite düzeltici tedavi başlatılması tıbben çok önemli ve gereklidir.