MİYOPİ: ÇOCUKLAR İÇİN DİJİTAL ÇAĞIN YENİ PANDEMİSİ

Son yıllarda çocuklarda miyopi, yani uzağı net görememe sıklığında dünya genelinde belirgin bir artış gözlemleniyor. Miyopi yalnızca bir gözlük ihtiyacına yol açmakla kalmıyor, ilerlediğinde daha başka ciddi göz hastalıklarına da zemin hazırlayabiliyor. Aile öyküsü yani genetik faktörler, uzun süreli, yakın mesafeden ve erken yaşlardan itibaren telefon, tablet, bilgisayar ve televizyon gibi her türlü ekran maruziyeti ve yetersiz açık hava aktivitesi gibi faktörler çocuklarda miyopi nedenleri arasında bulunuyor. Erken tanı ve doğru önlemlerle miyopinin ilerle hızı yavaşlatılabiliyor.

Sık tekrarlayan, Geçmeyen Baş Ağrısı Varsa..

Normal ön-arka uzunluğa, korneaya ve lense sahip gözlerde cisimlerin görüntüsü “retina” adı verilen gözün sinir ağı tabakasına düşer ve bu görüntü işlenerek beyne aktarılır. Miyopi ise gözün ön-arka ekseninin normalden uzun olması (aksiyel miyopi) veya kornea ve/veya lensin kırma gücünün fazla olması (korneal/lentiküler miyopi) nedeniyle görüntünün gözün retinasının önünde oluştuğu bir kırma kusurudur. Bu nedenle miyopik gözler, özellikle uzaktaki cisimleri bulanık görmeye sebep olur. Miyopi genellikle çocukluk çağında başlar ve büyüme çağında daha da ilerleme eğilimindedir.

Çocukluk ve büyüme çağındaki bir çocukta aşağıdaki belirtiler ortaya çıkıyorsa bir göz doktoruna görünmekte yarar var demektir:

1. Akademik performansta düşüş: Çocuk tahtayı net göremediği için dersi yanındaki arkadaşının defterinden takip etmek zorunda kalabilir.

2. Sportif performansta düşüş

3. Sık tekrarlayan, geçmeyen baş ağrısı

4. Göz yorgunluğu 

5. Sosyal hayatta özgüven sorunları 

6. İleri yaşlarda kalıcı görme kaybı riski: Erken dönemde tespit edilemeyen miyopi; göz tembelliğine sebep olabildiği gibi, gözün başka hastalıklarına da sebep olarak gözlük ile düzeltilemeyen kalıcı görme kayıplarına sebep olabilir.

Çocuklarda Miyopi Gelişimini ve İlerlemesini Artıran Risk Faktörleri

1. Genetik yatkınlık yani aile öyküsünde annede ve/veya babada miyopi olması

2. Uzun süreli, yakın mesafeden ve erken yaşlardan itibaren telefon, tablet, bilgisayar ve televizyon gibi her türlü ekran maruziyeti

3. Apartman çocuğu olma, kapalı alanlarda uzun süre vakit geçirmek ve yetersiz açık hava aktivitesi

İlerleyen Miyopi Daha Başka Ciddi Göz Hastalıkları Riskini Artırabilir!

Miyopi yaşamın ilerleyen dönemlerinde ciddi göz hastalıkları riskini artırır. Bu riskler miyopinin derecesi arttıkça daha da artmaktadır. Ayrıca belli bir derecenin üzerine çıkan miyopiyi “göz çizdirme” olarak bilinen refraktif lazer cerrahisi ile düzeltmek de maalesef mümkün olamamaktadır. Bir diğer konu da gözler refraktif lazer cerrahisi veya diğer yöntemler ile gözlüklerden kurtarılsa bile, bu operasyonlar miyopinin yanında getirmiş olduğu risklerden korumaz. Bu nedenle çocukluk çağında başlayan miyopi, yalnızca bugünün değil, hem bireyin ve hem de yaşadığı toplumun geleceğinin de göz sağlığını ilgilendiren bir konudur.

Miyopinin ilerleyen dönemde davet edebileceği diğer ciddi göz hastalıkları riskleri şunlardır:

1. Retina yırtığı ve retina dekolmanı

2. Miyopik makula dejenerasyonu

3. Glokom (göz tansiyonu)

4. Erken yaşta katarakt

Göz Numarasının Artışı Mutlaka Kontrol Altına Alınmalı

Miyopi progresyonu, çocuğun büyüme süreci boyunca numaranın giderek artmasıdır. Özellikle 6-12 yaş arasında ilerleme daha hızlıdır. Kontrol altına alınmayan progresyon, yüksek miyopi ile sonuçlanabilir. Özellikle Uzakdoğu’da oldukça büyük bir sağlık problemi haline gelen miyopi progresyonu, son yıllarda ülkemizde de giderek artmıştır. Covid-19 pandemisi ile içeri kapandığımız yıllarda ülkemizde miyopi progresyonunun oldukça hızlandığı yapılan bilimsel çalışmalar ile gösterilmiştir. Patolojik/dejeneratif miyopi olarak bilinen bir grupta ise progresyon, çocukluk çağından sonra dahi bile devam etmektedir.

Çocuğunuzun Ekran Süresini Kontrollü Olarak Sınırlayın

Artık tüm dünyada dijital çağın pandemisi olarak kabul edilen miyopide, progresyonun önlenmesi için birçok bilimsel çalışma yapılmıştır ve yapılmaya da devam edilmektedir. Günümüzde miyopi progresyonunu yavaşlatmaya yönelik kanıta dayalı ve etkili yöntemler bulunmaktadır ve her çocuk için en uygun yöntem, ayrıntılı bir göz muayenesi sonrasında belirlenmelidir:

1. Yeterli açık hava aktivitesi: Açık havada günde en az 2 saat zaman geçirin.

2. 20-20-20 kuralı: Yakın ekran çalışmalarında her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 20 feet yani 6 metre uzağa bakın.

3. Sınırlı ekran süresi: Her türlü ekran maruziyet süresini sınırlandırın.

4. Gözlük veya kontakt lens kullanımı: Numaranıza uygun gözlük veya kontakt lens kullanın.

5. Özel cam kullanımı: Miyopi kontrolüne özel camlar kullanın.

6. Ortokeratoloji (Uyku lensi): Ortokeratoloji yani uyku lensi ya da gece lensi olarak adlandırılan korneayı şekillendirici lensler kullanın. Bu lensler; sadece geceleri uyurken göze takılıyor, uyandıktan sonra ise gözden çıkarılıyor. Bu metot uygulanmaya başladıktan sonra gözlük ve kontakt lense gün içinde ihtiyaç duyulmuyor, hastaların yaşam kalitesi ve konforu artıyor.

7. Düşük doz atropin tedavisi: Ancak ve ancak uzman hekim kontrolünde ve tıbben gerekli durumlarda kullanın.

Çocuğunuzun Düzenli Göz Muayenelerini İhmal Etmeyin!

Çocuklarda düzenli göz muayeneleri asla ihmal edilmemelidir. Miyopi ne kadar erken fark edilirse, ilerlemesi de o kadar etkili şekilde kontrol altına alınabilir. Amaç sadece net görmek değil, çocuğun ömür boyu göz sağlığını ve toplumun geleceğini korumaktır.