ÇOCUKLARDA GEREKSİZ ANTİBİYOTİĞE DİKKAT!

Çocuklarda ortaya çıkan üst ve alt solunum yolu enfeksiyonlarının tedavileri, hastalığa göre farklılık gösteriyor. Enfeksiyona uygun tedavinin uygulanabilmesi için tanının en doğru şekilde konulması gerekiyor. Çocuklarda görülen her solunum yolu enfeksiyonunda antibiyotik tedavisinin uygulanmayacağının da bilinmesi önem taşıyor. Gereksiz antibiyotik tedavisi bir yandan çeşitli yan etkilere neden olurken, diğer yandan da tüm dünya için önemli bir tehdit unsuru olan antibiyotiklere karşı direnç gelişmesine neden olabiliyor. Bu sebeple, çocuklarda görülen solunum yolu enfeksiyonlarında, tüm ilaç tedavilerinde olduğu gibi antibiyotik kullanımında da “akılcı ilaç kullanımı” ilkelerine uyulması gerekiyor. Yani doğru tanı sonrası doğru antibiyotiğin, uygun yoldan, etkin dozda, uygun doz aralığında ve yeterli süreyle verilmesi gerekiyor.

Viral Hastalıklarda Antibiyotik Tedavisi Uygulanmıyor

Çocukluk çağında görülen farenjit, grip, sinüzit, bronşiolit, bademcik iltihabı, orta kulak iltihabı ve zatürre gibi üst ve alt solunum yolu enfeksiyonlarının tedavisinde tanı büyük önem taşır. Doğru tanının konulması, tedavinin de doğru bir şekilde uygulanmasına olanak sağlar. Özellikle orta kulak iltihabı, akut bakteriyel sinüzit ve beta enfeksiyonuna (A-grubu beta-hemolitik streptokok) bağlı tonsilit söz konusu olduğunda antibiyotik tedavisi uygulanır. Ayrıca zatürre mevcutsa ve bakteriyel etken olduğu düşünülüyorsa da yine antibiyotik tedavisi önerilmektedir. Bu durumlar haricindeki solonum yolu enfeksiyonları, viral etkenlerle oluşmaktadır ve viral hastalıklarda antibiyotik kullanımının yeri bulunmamaktadır. Bu sebeple, doktor tarafından reçete edilmedikçe antibiyotik kullanımı uygun değildir.

Gereksiz Antibiyotik Kullanımı Olumsuz Sonuçlar Doğurur

Gereksiz antibiyotik kullanımı; hastanın ilaç yan etkileri nedeniyle zarar görmesine, tedavi maliyetinin artmasına ve tüm dünya için önemli bir tehdit unsuru olan antibiyotiklere karşı direnç gelişmesine neden olmaktadır. Bu yüzden, tüm ilaç tedavilerinde olduğu gibi, antibiyotik kullanımında da “akılcı ilaç kullanımı” ilkelerine uyulması önemlidir. Akılcı antibiyotik kullanımı için; doğru tanı sonrası doğru antibiyotik, uygun yoldan, etkin dozda, uygun doz aralığında ve yeterli süreyle verilmelidir.

Antibiyotik Kullanımında Yaş Sınırı Gözetilmiyor

Antibiyotikler için yaş sınırı yoktur ve yenidoğan döneminden itibaren kullanılmaktadır. Bununla birlikte bazı antibiyotiklerin belirli bir yaşın altında kullanılması uygun değildir. Hekim; bakteriyel etken düşündüğü durumlarda yaş, enfeksiyonun tipi, mevsim ve altta yatan hastalık gibi faktörleri gözeterek uygun antibiyotik tedavisini planlar. Kültür üremesinin saptanması ise tedavinin etkene yönelik olarak yönlendirilmesine imkân tanır.

Doğru Kullanım İle Antibiyotik Direnci Azaltılabilir

Belirli bir antibiyotiğe karşı direnç, söz konusu antibiyotiğin uygun tedavi dozunda bakterileri öldüremediği ve çoğalmalarına neden olamadığı anlamına gelmektedir. Bu durum, mevcut enfeksiyonun tedavi edilememesine neden olmaktadır. Antibiyotik direnci önemi giderek artan bir küresel sağlık sorunudur.  Güncel bir OECD raporunda ülkemizde sistemik antibiyotik reçetesi oranı %31 iken, aynı oran birçok Avrupa ülkesinde %10-20 arasında bildirilmiştir. Yakın zamanlı bir uluslararası değerlendirmeye göre, Türkiye’nin hastane enfeksiyonları yönünden antibiyotik direnci en yüksek OECD ülkesi olduğu bildirilmiştir.

Antibiyotik direncini azaltmak için oluşturulmuş çeşitli uluslararası ve ulusal düzenlemelere uyulması çok önemlidir.

Hastalar açısından antibiyotik direncini azaltacak önlemler şunlardır:

1.       El yıkamak

2.       Doktor tarafından reçete edilmeyen antibiyotiği kullanmamak

3.       Evde antibiyotik bulundurmamak

4.       Reçete edilen antibiyotiği önerildiği süre ve doz aralığında kullanmak

5.       Enfeksiyon hastalıklarına karşı gerekli olan aşıları yaptırmak

Antibiyotik Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Antibiyotik kullanırken doktor reçetesi ve önerilerine uyulması gerekir.

2. Çocuğunuzdaki mevcut bazı hastalıklar ve kullanmakta olduğu ilaçlar, doktorunuzun antibiyotik seçimini ve tedavinin etkinliğini etkileyebilir. Bu nedenle doktorunuza bu konuda gerekli bilgilendirmeyi yapın.

3. Eczaneden verilen antibiyotiğin doktorun reçete ettiği form ve içerikte olduğu kontrol edilmelidir. Son kullanma tarihini de kontrol edin.

4. Antibiyotiğin önerilen miktarda, doz aralığında ve süreyle kullanılması gerekir.

5. Antibiyotiğin saklanma koşullarına dikkat edilmelidir.

6. Çocuğun yakınmalarının azalması ile birlikte antibiyotik önerilen süreden daha erken kesilmemelidir. Bu durum, enfeksiyonların tam olarak tedavi edilememesi ve antibiyotik direnci gelişimi riski ile sonuçlanabilir.

7. Tedavinin erken kesilmemesi kadar, doz atlanmamasına da dikkat edilmelidir. Bu durum örneğin beta enfeksiyonuna bağlı tonsillit gibi tablolarda, özellikle kalp ve böbrekler ile ilgili önemli komplikasyonların görülmesine ve yine antibiyotik direnci gelişimi riskine neden olabilir.