ÇOCUKLARDA BİLİNÇSİZCE KULLANILAN GIDA TAKVİYELERİ

Kilo aldırmak ya da verdirmek, boy uzatmak, sık hasta olunmasını engellemek, bağışıklık sistemini güçlendirmek, vb. … Son dönemlerde gittikçe yaygınlaşan gıda takviyeleri kullanımı için herkesin kendince bir nedeni var. Ancak bu ürünler hakkında bilinmeyen ve aslında dikkat edilmesi gereken çok önemli noktalar bulunuyor. İnsan vücudunun ihtiyacı olan pek çok besin için takviye yapan bu damla, şurup, tablet ya da kapsüller, yanlış kullanıldığı takdirde ölüme dahi sebebiyet verebiliyor. Bu ürünleri kullanırken bilinçli davranılması, doktor önerisi olmadan kullanılmaması şart.

Gıda Takviyeleri Tek Başına Yarar Sağlamıyor, Sağlıklı Beslenmek Şart

Karbonhidrat, protein, yağ, vitamin ve mineraller birer besin ögesi olup, besinlerin içerisinde karışımlar şeklinde bulunmaktadır. Günümüzde sağlıklı bir diyette bu besin öğeleri ideal şekliyle ve yeterli olarak bulunmaktadır.

Gıda takviyeleri ile besin öğelerini belirli miktarlarda içeren kapsül ya da likit formda bulunan; posa konsantreleri, amino asit bileşimleri, vitamin, mineral ve bazı bitki özlerini içerebilen besin destekleyiciler (suplemanlar) olarak tanımlanmaktadırlar. Sağlık için yeterli ve gerekli diyetler ancak besinlerle karşılanabilmektedir; besin destekleyiciler ile bu yarar tek başına sağlanamamaktadır.

Gıda Takiyelerini Tercih Etme Nedenleri:

• Bazı hastalıkların tedavisinde

• Antioksidan etki nedeni ile bağışıklık sistemini arttırmada, daha az hasta olunmasını sağlamada

• Psikolojik bazı durumların tedavisinde

• Sağlıklı yaşam için dengeli besin tüketmek yerine kolay alternatif olarak görme

• Kilo aldırmada

• Kilo verdirmede

• Boy uzatmada

Gıda Takviyelerinin Faydaları:

• Gebelik ve emzirme dönemindeki kadınların özellikle folat, kalsiyum ve demir gereksinimi artmaktadır. Ve bu gereksinim için muhakkak kontrollü bir şekilde bazı besin destekleyicileri verilmektedir. Örneğin folat; sebze, meyve ve kuru baklagillerde doğal olarak bulunmasına karşın gebe ve emzirme dönemindeki kadınlarda ek olarak alıma ihtiyaç duyulmaktadır.

• Patolojik boy kısalığı ve raşitizmi olan çocuklarda özellikle kalsiyum ve D-vitamini desteğine ihtiyaç duyulmaktadır. Kemiklerdeki kalsiyum çekimini ve minerilizasyonu sağlamak, kemikleri güçlendirmek için kalsiyum ve D-vitamini desteği alınması gerekmektedir.

• Menstrüel kanaması fazla olan ergen kız çocuklarının kaybettikleri demiri yerine koymaları için demir desteğine ihtiyaçları oluşabilmektedir. Özellikle bu dönemi oldukça ağır seyreden kız çocuklarının demir desteği kullanmaları ve iyi emilebilmesi için de mide boşken bol su ile almaları gerekmektedir.

• Çok düşük kalorili diyet yapması gereken obez çocukların bu dönemlerde bir multivitamin desteğine gereksinimleri olmaktadır.

• Vejetaryen adolesan çocukların, kalsiyum, demir, B12 ve D vitamini kullanmaları gereksinimlerini ancak karşılayabilmektedir. Bu nedenle, bu bireylerde de gıda takviyeleri kullanımı gerekmektedir.

• Yeterince güneş ışığından yararlanamayan ve süt tüketimi az/sınırlı olan çocuklarda muhakkak D-vitamini desteği şarttır. Özellikle yatağa bağımlı yaşayan nörolojik hastalığı olan çocukların, içine kapanık evden dışarı çıkmayan çocukların ve süt tüketimine karşı intoleransı olup tüketemeyen çocukların ek D-vitaminine gereksinimleri olmaktadır.

• Bazı hastalık durumlarında hekimler gıda takviyeleri verebilirler. Özellikle sindirim sistemi ve karaciğer bozuklukları ile travma ya da ameliyat sonrasında çocuk hastaların vücutlarında besin ögelerinin emilimi bozulabilir. Bu durumda artan gereksinimi karşılayabilmek amaçlı gıda takviyesi yapılabilir.

• Malnütrisyon, protein-enerji eksikliği ve büyüme-gelişme geriliği olan çocuklarda yeterli büyümenin sağlanması amacı ile enteral beslenme solüsyonu şeklinde gıda takviyeleri yapılabilir.

En Çok Bilinen Besin Takviyeleri Şunlardır:

1. Vitaminler:

2. Yağda çözünenler: Yağda çözünen vitaminler içerisinde; Beta-Carotene, Lutein Carotenoid Complex, Lycopene Carotenoid Complex, Astaxanthin, Vitamin-E gibi besin takviyeleri bulunmaktadır.

3. Suda çözünenler: Suda çözünen vitaminler içerisinde; Vitamin-B Complex, Biotin, Folic Acid, Vitamin-B12, Vitamin-C / Ester-C gibi besin takviyeleri vardır.

4. Mineraller: Mineraller içerisinde; Kalsiyum, Magnezyum, Demir, Selenyum, Çinko (Zinc Picolinate), İyot (Kelp) gibi suplemanlar mevcuttur.

5. Bitkisel Ürünler, Spesifik Takviyeler ve Multivitamin Formülleri: Bu grupta en çok bilinen gıda takviyelerini; kilo kontrolü olması amaçlı da kullanılabilen Krom (Chromium Picolinate), CLA (konjuge linoleik asit), Omega-3, grape seed (üzüm ekstresi ), yeşil çay içeren suplemanlar, Coenzyme-Q10, L-Karnitin, lif takviyeleri ve multivitaminler olarak sayabiliriz. Aslında bu destekleyiciler doğal olarak da çoğu besinde yer almaktadır:

6. L-Karnitin: Besin kaynakları arasında kırmızı et, balık, süt ürünleri, kümes hayvanları, fermente soya fasülyesi ve avokado sayılabilir.

7. Chromium pikolinat (krom): Besin kaynakları arasında işlenmiş et, yumurta sarısı, tam tahıllı ürünler ve bira mayası sayılabilir.

8. Coenzyme-Q10: Et, deniz ürünleri ve kümes hayvanlarında zengin, daha az miktarlarda ise tam tahıllar, soya fasülyesi, kuruyemişler ve sebzelerden özellikle ıspanak ve brokolide bulunur.

9. Omega- 3: En çok balıklarda bulunur. Bu balıkları; uskumru, ringa balığı, hamsi, sardalya, istavrit, ton balığı ve somon balığı olarak sıralandırabiliriz. Bunların dışında daha az miktarlarda ise ceviz, ıspanak, keten tohumu, ayçekirdeği ve karalahana gibi koyu yeşil yapraklı sebzelerde de bulunmaktadır.

10. CLA (konjuge linoleik asit): Doğal olarak kuzu eti, hindi eti, yumurta, süt ürünlerinde ve işlenmiş gıdalarda bulunur.

Gıda Takviyelerinin Bilinçsizce Fazla Kullanımı Toksik Etkiye Neden Olup Ölüme Bile Sebebiyet Verebilir!

Her şeyin fazlası her zaman iyi olmadığı gibi nasıl yağ, şeker ve tuz (sodyum) için azı karar çoğu zarar diye düşünüyorsak, vitamin ve mineraller de yeterli düzeylerde alınmalıdır.

• Gıda takviyelerinin kullanımının hekim önerisi ile olması en doğru yöntem ve seçim olarak kabul edilmektedir. Çünkü bireyler alması gereken desteği, ne kadar, ne sıklıkta ve ne miktarda kullanması gerektiği konusunda yeterli bilgiye sahip olmayabilir. Bu nedenle de muhakkak doktora danışılmalıdır.

• Bunun dışında, bilinçli seçimler yapmalı ve içeriğini dikkatlice okumak gerekmektedir. Günlük alınması gereken miktarlara çok dikkat edilmelidir.

• Bazı ürünlerin yüksek alımları saç dökülmesi, mide bulantısı ve kusmaya neden olabilmektedir. Yine böbrek taşları, karaciğer ve sinir sistemi hastalıkları ve doğumsal bozukluklar da son dönemlerde gittikçe yaygınlaşan gıda takviyelerinin bilinçsizce kullanımından meydana gelebilmektedir.

• Özellikle yağda eriyen vitaminler (A, E, D ve K-vitaminleri) vücutta depolandıkları için uzun süre yüksek doz kullanımları vücutta toksik etki, hatta ölüm riski yaratmaktadır. Örneğin hipervitaminoz-D kemik ve böbrek hasarına yol açarken, hipervitaminoz- A ise karaciğer ve kemik hasarı, ishal, baş ağrısı ve doğumsal bozuklukların oluşumuna neden olabilmektedir.

• Yine suda eriyen vitaminlerden B6-vitaminin fazla alımı kız çocuklarında menstrüasyon dönemi öncesinde tansiyon düşüklüğüne (hipotansiyon) neden olabilmektedir. Birçok aile zararsız olduğunu düşünerek B6-vitamininin uzun süre kullanımında bir sıkıntı görmez; fakat bu aşırı alım, çocukların sinir sisteminde geri dönüşsüz dejeneratif bozukluklara neden olabilmektedir.

• Çocuklarına gıda takviyesi kullanan ailelerin yaptıkları en büyük hatalardan biri de çocuklarının bir daha hasta olmayacakları düşüncelerine kapılmalarıdır. Bu kişilerin muhakkak ürün kullanımında kontrollü olmaları önemlidir. Çocuk hekiminden bu konuda yardım almaları gerekmektedir.

Gıda Takviyesi Seçerken Dikkat!

• Yaş, cinsiyet ve sağlık durumunuzu göz önünde bulundurun ve kendi ihtiyacınıza göre seçim yapın.

• Daha çok bir vitamin-mineral karışımını tercih edin. Özellikle de sağlıklı besleniyorsanız, bu yeterli olacaktır.

• Ekonomik olmasını ikinci planda tutarak, sağlık açısından daha çok bilindik ve güvenilir markaları tercih edin.

• İçeriğindeki şifalı ot ya da enzim isimleri gibi bazı maddelerin cazibesine kapılmayın. İnternetten ya da merdiven altı yerlerden değil, eczaneden satın almaya dikkat edin.

• Son kullanma tarihlerini mutlaka okuyun.

• Kesinlikle önerilen dozlarda kullanın, arttırmayın ya da azaltmayın.

• Her zaman için doğal besinlere öncülük tanıyın. Unutmayın en sağlıklı olan beslenmenizde yapacağınız değişikliklerdir.

• Son olarak; muhakkak kontrollü olarak bilinçli bir şekilde kullanın.