UYKUDA KONUŞMAK NEDİR & NASIL DURDURULUR?

Tıbbi şekilde “somniloquy” olarak ifade edilen uykuda konuşmak, kişinin farkında olmadan uykusunda kısık veya yüksek sesle konuşmasıdır. Uykuda konuşma eylemi özellikle ergenlik döneminde yaygın bir şekilde ortaya çıkar, ancak her yaş grubunu da etkileyen bir durumdur. Uyku bozukluğu olarak da tanımlanabilen uykuda konuşma eyleminin kesin nedeni tam olarak bilinmese de genellikle stres ve ruhsal sağlık sorunlarının tetikleyici faktör olduğu değerlendirilir.

Uykuda Konuşmak Nedir?

Uykuda konuşmak (somniloquy), kişinin farkında olmadan uykusunda konuştuğu bir uyku bozukluğudur. Uykuda yapılan bu konuşma kısık veya yüksek sesli olabileceği gibi diyalog tarzı konuşmaların yanı sıra anlamsız ifadeleri de içerebilir. Ancak genellikle zararsızdır ve kısa sürelidir.

Neredeyse her insan hayatlarının bir bölümünde uykusunda konuşma eylemini gerçekleştirir. Bu durum kişinin yaşadıklarından veya risk faktörlerinden bağımsız gerçekleşir. Özellikle ergenlik döneminde görülse de her yaş grubunda ortaya çıkabilir.

Sebep içermeyen uykuda konuşma eyleminin altında bazı faktörler de yatıyor olabilir. Bu nedenlerin arasında stres, ruhsal bozukluklar, uyku bozukluğu, yorgunluk, kullanılan ilaçların etkisi ve madde bağımlılığı yer alır. Bu gibi nedenler kişinin uykuda konuşmasına yol açabilir.

Özellikle stresten olabildiğince uzak durmak, yatmadan önce elektronik cihazlarla vedalaşmak, ilaç kullanımını kontrol etmek ve uyku kalitesini artırmak uykuda konuşmanın önüne geçebilir ve hem kişiyi, hem de kişinin ailesini veya partnerini rahatlatır.

Uykuda Konuşmanın Türleri Nelerdir?

Uykuda konuşmak kendi içinde 3 farklı türe ayrılır. Bunlar yaşanan sorunun ciddiyetine bağlı olarak değişkenlik gösterir.

1.       Basit somniloquy: Uykuda konuşmanın en yaygın olarak görülen türüdür. Kişi genellikle uykusunda homurdanmalı sesler çıkarır, inler ya da kısa ve anlamsız 1-2 iki kelime söyler. Bu durum yaygın olarak görülse de genellikle geçicidir ve endişe yaratacak bir sorun değildir.

2.       Karmaşık somniloquy: Daha nadir bir türdür. Kişinin daha uzun ve tutarlı konuşmalarından meydana gelir. Bu türü yaşayan kişi uykusunda biriyle sohbet ediyormuş gibi diyaloglar kurar veya anlamsız konuşmalar içine girer. Bu durum kişinin ailesi veya partneri tarafından rahatlıkla fark edilebilir.

3.       Logore: Oldukça nadir olan bu türde ise anormal bir konuşma akışı söz konusudur. Kişi, birkaç dakika boyunca hızlı ve tutarsız biçimde konuşabilir. Logore, ciddi ruhsal problemlerden olan bipolar bozukluk ya da şizofreni gibi bir durumun belirtisi olarak ortaya çıkabilir.

Uykuda Konuşmak Neden Olur?

Uykuda konuşmayı tetikleyen nedenleri şu şekilde sıralamak mümkündür:

1.       Stres: Uykuda konuşmanın altında yatan nedenlerin başında gelir. Stres vücudun her bölgesini etkilediği gibi uykuyu da doğrudan etkiler. Uyku kalitesinin düşmesi başta olmak üzere stresin uykuda konuşma eylemini de tetiklediği değerlendirilir.

2.       Depresyon: Yoğun stres altında olan ve bunu kontrol edemeyen kişilerde ortaya çıkan psikolojik bir hastalıktır. Depresyonun etkilerinden biri de uykudur. Uykuda konuşan kişilerin depresyona sahip olduğu veya depresyona yatkın kişiler olduğu değerlendirilir.

3.       Ruhsal bozukluklar: Stres, depresyon, travma sonrası (posttravmatik) stres bozukluğu (TSSB), panik atak, bipolar bozukluk ya da şizofreni gibi ruhsal bozukluklara sahip olan kişilerde uykuda konuşma ortaya çıkabilir.

4.       Uyku bozukluğu: İnsomnia veya hipersomnia gibi uyku bozuklukları yaşayan kişilerde uyurken konuşma sorunları görülebilir. Bu hastalıkların etkisinin azaltılması, uykuda konuşmanın da önüne geçebilir.

5.       Kullanılan ilaçların etkisi: Düzenli olarak kullanılan bazı ilaçların (setirizin veya montelukast sodyum etken maddeli bazı allerji ve astım ilaçları örnek olarak verilebilir) zamanla uykuda konuşmak gibi bir soruna yol açtığı gözlemleniyorsa, bu ilaçların kullanımı konusunda tekrar bir değerlendirme gerekebilir.

6.       Yorgunluk: Aşırı yorgunluk, halsizlik, bitkinlik ve tükenmişlik hissi de uykuda konuşmayı beraberinde getirebilir. Bu kişilerin yorgunluk sorunu olmadığında, uykuda konuşmalarının azaldığı görülür.

7.       Madde bağımlılığı: Yasaklı madde kullanımına bağlı vücudun anormal bir şekilde değişmesi ve buna reaksiyon vermesi söz konusudur. Bunun etkilerinden biri de kişinin uykusunda konuşması olabilir. Uykusunda konuşan ergen çocukların aileleri özellikle bu konuyu da akıllarına getirmelidir.

8.       Genetik faktörler: Çok yaygın olmasa da kişinin ailesinde uykuda konuşma sorunu yaşayan ebeveynler varsa, bu durum çocuğa da geçebilir; ancak bu noktada kesin bilgiler söz konusu değildir.

Uykuda Konuşmak Nasıl Teşhis Edilir?

Uykuda konuşmayı teşhis eden herhangi özel bir test yoktur. Teşhis genellikle kişinin yaşadığı şikâyetler üzerinden yapılır. Bu durum kişinin aynı evi paylaştığı diğer insanlar tarafından fark edilebildiği gibi kişi uykusunda konuştuğunu kendisi de fark edebilir.

Uykuda konuşma sorununa neden olabilecek sağlık sorunlarının belirlenip onların tedavi edilmesi için kişiye “polisomnografi” adı verilen uyku testi de yapılabilir.

Uykuda Konuşmak Nasıl Geçer?

Uykuda konuşmanın geçmesi için kişinin öncelikle stresten mümkün olduğunca uzak durmak gerekir. Çünkü stres, uykuda konuşma durumunun en yaygın nedenlerinden biridir. Bunun dışında psikolojik hastalıklar söz konusuysa bunların tedavisi ve kontrolü de uykuda konuşmanın önüne geçebilir. Ancak uykuda konuşma durumu genellikle kısa süreli olup kendiliğinden geçebilir. Uzun süren vakalarda kişinin profesyonel destek alması gerekebilir.

Uykuda konuşmanın geçmesi için yapılması gerekenler şöyle sıralanabilir:

1.       Stresten mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.

2.       Psikolojik rahatsızlıklar varsa kontrol altına alınmalıdır.

3.       Alkol ve yasaklı maddeler bırakılmalıdır.

4.       Yoga, pilates ve meditasyon gibi rahatlama tekniklerine başvurulabilir.

5.       Kişi uyuduğu yeri değiştirebilir.

6.       Uykuda konuşma sorunu devam ediyorsa profesyonel destek alınabilir.

Uykuda Konuşmak Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Uykuda konuşmak tehlikeli midir?”

Uykuda konuşmak genellikle tehlikeli bir durum değildir ve kendiliğinden geçer; ancak uykuda konuşma uyku sorunlarına yol açabildiği gibi altta yatan bir problemin göstergesi de olabilir. Uzun süren uykuda konuşma sorunu için doktora başvurmak gerekebilir.

2.       “Uykuda konuşmak nasıl durdurulur?”

Her gün aynı saatte uyumak, sessiz bir odada yatmak, uyumadan önce elektronik cihazlardan uzak durmak, gün içerisinde egzersiz yapmak ve geç saatte kafein tüketmemek uykuda konuşma sorununun önüne geçebilir.

3.       “Uykuda konuşma sorunu için hangi doktora gidilir?”

Eğer uzun süre devam eden uykuda konuşma sorunu ile karşı karşıya kalırsanız 18 yaş altındaysanız çocuk ve ergen psikiyatrisi, 18 yaş üstündeyseniz erişkin psikiyatri bölümüne başvurabilirsiniz. Ancak bu durum farklı organik sorunların işareti ise 18 yaş altında çocuk nörolojisi, 18 yaş üstünde erişkin nöroloji bölümü de birtakım incelemeler yapabilir.

4.       Uykuda konuşmak hangi problemlerin işareti olabilir?

Uykuda konuşmak; uyku apnesi, depresyon, panik atak ve demans gibi hastalıkların göstergesi olabilir; ancak bunlar ciddi durumlardır ve illa ki görülmesinin kesinliği yoktur.