RHINOVIRUS NEDİR, BELİRTİLERİ NELERDİR?

Rhinovirus, özellikle kış aylarında görülme sıklığı artan soğuk algınlığının en yaygın nedenlerinden biri olan virüs grubudur. Soğuk algınlığı vakalarının yaklaşık yüzde 50’lik bir kısmı rhinovirusten kaynaklanır. Rhino, Yunanca burun anlamına gelir ve virüs özellikle burun yollarını etkilediği için burun tıkanıklığı, burun akıntısı, hapşırma, burunda kaşıntı ve burunda tahriş gibi durumlar rhinovirüsün ilk belirtileri arasında yer alır. Rhinovirusün neden olduğu hastalıkların spesifik bir tedavisi veya aşısı yoktur. Uygulanan tedavilerde amaç semptomların hafifletilmesine yöneliktir.

Rhinovirus Nedir?

Rhinovirus; burun tıkanıklığı, burun akıntısı, öksürük ve boğaz ağrısı gibi semptomların bir kombinasyonu ile karakterize klinik bir durum olan yaygın soğuk algınlığının birincil nedenidir. Soğuk algınlığının en yaygın tetikleyicisi olan rhinovirus farklı hastalıklara da yol açabilir.

Rhino, Yunanca burun anlamına gelir ve yaygın bir şekilde burun yollarını etkiler. En yaygın ve bilinen etkisi burun yollarının tahriş olmasıdır. Bununla birlikte burun akıntısı, burun tıkanıklığı, hapşırma ve burunda kaşıntı da rhinovirusün etkisini gösterdiği burun yollarındaki sorunlardır.

Ancak çoğu rhinovirus enfeksiyonu ya hiçbir belirti göstermez ya da hafif belirtilere neden olur. Şiddetli belirti gösteren vakalarda, rhinoviruse bağlı soğuk algınlığı ve bu durumun tetiklemesi sonucunda ortaya çıkabilen bazı hastalıklar görülebilir. Özellikle zayıflamış bir bağışıklık sistemi, alerjik altyapı veya başka bir altta yatan farklı bir tıbbi hastalık söz konusu olduğunda rhinovirus, astım akut atak, zatürre, vb. ciddi hastalıklara da yol açabilir.

Herhangi özel bir tedavisi olmayan rhinovirus, soğuk algınlığı veya farklı hastalıklara yol açıyorsa amaç bu hastalıklarda görülen semptomların hafifletilmesidir.

Rhinovirus Nasıl Bulaşır?

Rhinoviruslerin vücuda girmesinin en kolay yolu damlacık yoluyla havadan bulaşmasıdır. Virüsü taşıyan kişi hapşırdığında veya öksürdüğünde virüs damlacık halini alır ve yakındaki başka bir kişiye bulaşma riski taşır. Sarılma, öpüşme ve yakın mesafeden konuşma gibi eylemler rhinovirusün bulaşmasını daha da kolaylaştırır. Ayrıca elle temas da bulaş yollarından biri olarak değerlendirilir. Özellikle hasta olan kişilerle yakın temas kurmamak bu noktada oldukça önemlidir.

Rhinovirusün Neden Olduğu Hastalıklar Nelerdir?

Rhinovirus, yaygın olarak soğuk algınlığına neden olan virüslerin başında gelir. Eğer virüs farklı bir enfeksiyona yol açarsa zatürre, astım, sinüzit ve orta kulak iltihabı gibi hastalıkları da tetikleyebilir.

Rhinovirusün neden olabileceği hastalıklar şöyledir:

• Yaygın soğuk algınlığı: Soğuk algınlığının altında yatan en önemli virüs grubu rhinoviruslerdir. Rhinoviruslerin vücuda girmesiyle meydana gelen soğuk algınlığı vakaları özellikle sonbahar ve kış aylarında daha çok görülür. Semptomlar bazı vakalarda belirgin olmasa da genel olarak burun akıntısı, burun tıkanıklığı, burun kaşıntısı, hapşırma ve öksürük en yaygın soğuk algınlığı semptomlarıdır.

• Zatürre: Rhinovirusün ikincil bir bakteriyel enfeksiyona yol açtığı senaryoda zatürre hastalığı da tetiklenebilir.

• Astım: Rhinovirusün farklı enfeksiyonlara neden olduğu durumlarda astım vakaları da tetiklenebilir. Kişi özellikle allerjik astım hastasıyla bu durum daha spesifik bir şekilde görülebilir.

• Sinüzit

• Orta kulak iltihabı

Rhinovirus Belirtileri Nelerdir?

Rhinovirus genellikle soğuk algınlığına neden olduğu için ortaya çıkan belirtiler de soğuk algınlığı belirtileriyle benzerlik gösterir. Bu belirtiler arasında burun tıkanıklığı, burun akıntısı, burun kaşıntısı, burunda tahriş, hapşırma, öksürük, baş ağrısı ve vücut ağrıları yer alır. Ayrıca çocuklarda ateş ve orta kulak iltihabı da görülebilir.

Rhinovirus belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Sık hapşırma ve burun tıkanıklığı: Bunlar ilk belirtilerdir.

• Burun akıntısı

• Burun kaşıntısı

• Burunda tahriş

• Enerji düşüklüğü ve genel bir keyifsizlik hali

• Öksürük

• Çocuklarda ateş

• Baş ağrısı

• Boğaz ağrısı

• Vücut ağrıları

• Tat ve kokuda azalma

Rhinoviruste bazen herhangi bir belirti ortaya çıkmayabilir. Bu gibi durumlarda virüsün neden olduğu hastalıklar hafif geçirilir. Ancak belirtilerin daha belirgin yaşandığı soğuk algınlığı vakalarında kişi özellikle burun yolları şikâyetlerinden muzdariptir.

Rhinovirus Nasıl Teşhis Edilir?

Soğuk algınlığının başlıca nedeni olan rhinovirusün teşhisi için kişide görülen belirtiler esas alınır. Belirti ve şikâyetlerin seviyesi hastalıkla ilgili fikir verir. Fiziksel muayenenin yanında burun ve boğazdan alınan örnekler laboratuvarda incelenerek kesin teşhis koyulabilir. Ancak Rhinoviruslerin çoğu türleri soğuk algınlığı benzeri belirtiler verdiği için ileri tanı testi yapılması genellikle gerekli olmamaktadır.

Rhinovirus Tedavisi

Rhinovirusler için bilimsel olarak geçerli olan özel bir tedavi yoktur. Rhinoviruslerin neden olduğu soğuk algınlığı tedavisinde amaç semptomların hafifletilmesidir. Bunun için gerektiğinde ağrı kesici/ateş düşürücüler, burun spreyleri ve doktor tarafından reçeteli ilaçlar verilebilir.

Bunların dışında rhinovirus tedavisi için bol sıvı tüketimi ve istirahat önerilir. İlaç desteğiyle birlikte kişi yeteri kadar dinlenirse, virüsün vücuttan atılması da o kadar hızlı gerçekleşir. Bu sebeple virüs vücuttan atılana kadar dikkatli hareket etmek önemlidir.

Rhinoviruse bağlı semptomların hafifletilmesi için uygulanabilecek yöntemler şu şekildedir:

• Ağrı kesici/ateş düşürücüler

• Burun spreyleri

• Doktor tarafından reçeteli ilaçlar

• Bol sıvı tüketimi

• İstirahat etmek

Rhinovirusten Korunma Yöntemleri

Rhinovirusün yayılmasını önlemenin ve virüsten korunmanın en iyi yolu el yıkama ile enfeksiyon zincirini kırmaktır. Ayrıca hasta kişilerle tokalaşmamak, yakın temas kurmamak ve virüs olduğu düşünülen yüzeylerin temizliğini sağlamak da gereklidir. Ayrıca her zaman olması gerektiği gibi kişisel hijyene de dikkat etmek oldukça önemlidir.

Rhinovirusten korunma yöntemleri şöyledir:

• Hasta kişilerle yakın temas kurulmamalıdır.

• Virüs olduğu düşünülen yüzeylerin temizliği sağlanmalıdır.

• Kişisel hijyene dikkat edilmelidir.

• Risk barındıran mekânlarda, nefes problemi yoksa maske takılmalıdır.

• Sağlıklı beslenerek bağışıklık güçlü tutulmalıdır.

• Hareketli bir hayat tarzı benimsenmeli, egzersiz yapılmalıdır.

Rhinovirus Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Rhinovirus ne demektir?”

Rhinovirus, insanlarda en yaygın görülen viral enfeksiyonlardan biri olan soğuk algınlığının başlıca nedeni kabul edilen RNA virüsüdür.

2.       “Rhinovirus en çok nerelerde yayılım gösterir?”

Rhinovirus, tüm dünyada yaygın olarak görülen soğuk algınlığının en yaygın nedenlerinden biridir.  Sonbahar ve kış aylarında daha sık görülürse de yıl boyunca değişen oranlarda ortaya çıkar. Mevsim tercihi virüsün kendi özelliğinden ziyade okulların açılması gibi toplumsal olaylarla ilgilidir. Virüslerin çoğu türleri soğuk algınlığı benzeri belirtiler verdiği için ileri tanı testi yapılması genellikle gerekli olmamaktadır.

3.       “Rhinovirus tehlikeli midir?”

Rhinovirus genel olarak tehlikeli bir virüs değildir. Soğuk algınlığına neden olan vakalarda bazen hiçbir belirti yaşanmazken, hafif semptomların görüldüğü vakalar da kısa süre içinde iyileşme gösterir. Rhinovirus yalnızca prematüre doğan veya kalp hastalığı olan bebeklerde ve çocuklarda zatürre ve bronşit gibi ciddi akciğer enfeksiyonlarına neden olabilir. Ancak burada da bebeğin düzenli takibi önemlidir.

4.       “Rhinovirus belirtileri yaşandığında hangi doktora gidilir?”

Rhinoviruse bağlı soğuk algınlığı vakalarında ilk olarak, belirtiler bebek ve çocuklarda yaşandığında Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümünden, erişkinlerde ise Dahiliye bölümünden randevu alınabilir. Doktor ancak özel bazı durumlarda gerekli görürse kişinin farklı branşlara sevkini yapabilir.