KAFEİN (ÇAY, KAHVE, KOLA) BAĞIMLISI MISINIZ?

Kahve, çay ve kolada bulunan en güçlü kimyasal bileşenin “kafein” olduğunu biliyoruz. Kafein, sizin de günlük yaşamınızın bir parçası haline mi geldi? Fakat günde 4 ile 7 fincan arasında değişen kahve tüketiminin, kişide huzursuzluk, sinirlilik ve baş ağrısı gibi problemleri doğurduğunu biliyor muydunuz? Cevabınız “evet” ise, aşağıdaki yazıyı okuyun ve kafein tiryakiliğinizi tekrar gözden geçirin!

Kafein Nedir?

Kafein, alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Birçok bitkide bulunan kafeinin ölümcül dozu, 10 g’dır.

Kafeinin Etkileri Nelerdir?

1.       200-400 mg arası alındığında dikkati artırır, yorgunluğu azaltır.

2.       Orta düzeyde (200-300 mg arası) alındığında iştah artırır.

3.       Merkezi sinir sisteminde uyuşukluk ve zihin yorgunluğu giderici etkisi vardır.

4.       Kasları, sinirleri ve mide salgısını uyarıcı, metabolik hızı artırıcı etki yaratır.

5.       Uykusuzluğu giderme, direnci artırma, fiziksel, psikomotor ve intellektüel performansı artırma gibi etkileri vardır.

6.       Yüksek dozda konvülsiyon (sara nöbeti) oluşturur.

7.       Solunum sistemini uyarır, kalp atış hızını artırır.

8.       Hafif idrar söktürücü etkisi vardır.

9.       Ancak gereğinden çok kahve tüketimi bilinenin aksine kişide uyarıcı etki yaratmaz, tam tersine sinirsel uyarıların algılanmasında yavaşlamaya ve uyuşmaya neden olur.

10.   Kişide keyif verici bir hal yaratması, bağımlılık yapan özelliğinin temel kaynağıdır.

Kafein ve Bağımlılık

Az miktarda ve nadiren alınan kafein, genellikle bağımlılık oluşturmaz. Ancak fazla kahve içenlerde ilaç bağımlılığının temel öğeleri ortaya çıkar. Yapılan araştırmalarda kafeinin fiziksel bağımlılık oluşturabildiği tespit edilmiştir. Bağımlı bir kişide kafeinin kesilmesinin, o kişide çevreye olan ilginin azalması, huzursuzluk, baş ağrısı, zihinsel konsantrasyonun azalması ve kaygı bozukluğu gibi etkilere neden olduğu gösterilmiştir. 

Ne Kadar Kafein?

Bu sorunun cevabı net değildir. Her bireyin kafeine karşı toleransı eşit olmayabilir. Kafein, vücuttan çok hızlı emilip dağılım gösterir. Vücutta veya dolaşımda birikmez, fakat alımından saatler sonrasında idrarla atılır. Bizim önerimiz bağımlılığınızı bir anda terk etmemek. Aksi takdirde, baş ağrısı, uyku hali, depresyon ve bulantı ortaya çıkabilir. 

Kafein Zararlı mı, Zararsız mı? 

Aşırı kafein alımı, çay tiryakiliği, aşırı kahve tüketimi, hatta bağımlılık bile yeterince zararsızmış gibi görünse de aslında ciddi bir yan etkinin söz konusu olduğunu unutmamalıyız. Ayrıca kolalı içeceklerin metale verdiği zarar deneysel olarak gösterilirken, midemize verdiği hasarı hayal bile edemeyiz. Bu içecekler kafein bağımlılığını tetikledikleri gibi içerdikleri şeker veya tatlandırıcılarla da diyabet, koroner damar hastalığı, depresyon ve uykusuzluğa yol açabilir. 

Susuzluğunuzu Gidermek İçin Su İçin

Susuzluğunuzu dindirmek üzere çay, kahve ve kola gibi kafeinli içecekleri tercih etmek, idrar yapımını artırıcı etkileri nedeniyle, vücudunuzu daha da sıvısız bırakacaktır. Bu nedenle susuzluğunuzu su içerek gidermek sağlıklı, kafeinsiz, kalorisiz, ucuz ve de kolay ulaşılabilir bir yöntemdir. 

Tıpta Kafeinin Yeri

Özellikle prematürelerde henüz yeterince gelişimini tamamlayamamış akciğerlerin fonksiyonunu tam olarak yerine getirememesi nedeniyle solunum sıkıntısı ve solunum durması (apne) olur. Kafeinin solunumu uyarıcı etkisinden faydalanarak tedavi etmek amacıyla bu tabloya sahip yenidoğanlara ilaç olarak kafein verilebilir. Verilen dozun uygunluğunu takip etmek amacıyla belli aralıklarda kafeininin ilaç takibi laboratuvar analizi ile yapılabilmektedir.