İŞTAHSIZ BEBEĞE YAKLAŞIM

İştahsız bebek, anne ve babaların sıklıkla karşılaştığı durumlardan biridir. Yaşanan bu iştahsızlık bazı durumlar için ve kısa süreli öngörülüyorsa normal kabul edilebilirken, uzun bir döneme yayılan iştah problemi bebeğin gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir ve mutlaka araştırılmalıdır. İştahsızlık, bebeğin gelişiminde bazı aksaklıkların oluşmasına ve sıklıkla ağlamasına neden olabilir. Bebeğin sağlıklı fiziksel gelişimi ve psikolojik durumu için bazı yöntemler ile bu iştah sorunu çözümlenebilir.

Bebeklerde İştahsızlık Neden Olur?

Yenidoğan döneminden 2 yaşına gelinceye kadar tüm bebeklik dönemi boyunca yaşanma ihtimali olan bu duruma yol açan nedenler de değişkenlik gösterir.

Bebeklerde iştahsızlığın genel nedenleri şunlardır:

1. İştahsızlık problemi 0-6 ay arası bir bebekte görülüyorsa nedeni fiziksel olabilir. Bebeğin ağzının içinde bir yara ya da beslenmesini engelleyen farklı bir yapı oluşmuş olabilir. Bu durum ile karşılaşıp karşılaşmadığınızı anlamak için bebeğinizin ağzını kontrol etmelisiniz.

2. Anne sütü ile beslenen bebeklerde iştahsızlık oluşmasının nedenlerinden biri de süt miktarıdır. Bazı annelerde süt miktarı olması gerekenin altında bulunur. Bu durum bebeğin istediği miktarda süte ulaşmasını engelleyebilir. Bundan kaynaklı olarak bebek sinirlenip anne sütünü kabul etmek istemeyebilir ya da memeyi reddedebilir.

3. Bebeğinizi emzirirken onu doğru pozisyonda tuttuğunuzdan da emin olmalısınız. Yoksa bebek emecekse de emmez. Yanlış tutuş bebeğinizin rahatsız olmasına ve dolayısı ile iştahsızlık sorunu yaşamasına neden olabilir. Aynı zamanda tutulan pozisyon, bebeğin nefes almasını da engellememelidir. Bebek burnundan rahat bir şekilde nefes alamıyorsa da iştahsızlık ile karşılaşılabilir. Bebeğin burnu tıkalı ise emzirmeden önce burnunu tuzlu su ile açıp rahatlatıp ondan sonra emzirmek de gerekebilir. Zira bebek, yutkunmada zorlanıyor ya da burun tıkanıklığı gibi bazı hastalıklar yaşıyor ise beslenmeye karşı isteksiz olabilir.

4. Ek gıdaya yeni başlayan bebeklerde de adaptasyon süreci boyunca bu durum sıklıkla yaşanır.

5. Bazı durumlarda yaşanan iştahsızlığın nedeni bebeğin ebeveyne karşı bir etki-tepki göstermesi olabilir. Ebeveynin yanlış bakımı ya da bebeğe gösterdiği bir ses yükseltmesi ya da en ufak olumsuz bir eylem bile o bebekteki iştahsızlık nedeni olarak kabul edilebilir. Ayrıca bebeğin tepki verdiği ve beslenmeyi reddettiği durum, aslında sevmediği bir gıdayı yemesi için zorlanması ya da olması gerekenden fazla miktarda beslenmeye çalışılması da olabilir.

6. Diş çıkaran bebek, iştahsızlık durumu ile sıklıkla karşılaşır. Diş çıkarma döneminde olan bebeklerin diş etleri ve damak bölgeleri hassaslaşabilir. Yemek yemek ona acı verebilir. Zira yaşanan bu hassasiyet, bebeğin beslenme sırasında acı ile karşılaşmasına kaynaklık ederek iştahsızlık yaşanmasının ana nedeni olabilir.

7. Bebeklere zorunlu olarak yapılması gereken ve ileri dönemde onların sağlıklarını korumalarını sağlayan aşılar da bu sorun ile karşılaşma nedenlerinden biridir. Aşı olan bebeklerde de geçici bir iştahsızlık durumu görülebilir.

8. Her türlü enfeksiyon da bebeklerdeki iştahsızlık nedenidir ve bazen bu enfeksiyonlar, asemptomatik veya subklinik dediğimiz şekilde, ateş, vb. herhangi bir hastalık belirtisi olmaksızın sinsi seyirli de olabilir.

9. Bebekte ortaya çıkmış olabilecek olan herhangi bir vitamin-mineral eksikliği durumu da bebeğin iştahını daha da kapatarak bir kısır döngü yaratabilir.

Sıralanan bu nedenler kısa veya süreli iştahsızlık görülmesine yol açabilir. Yaşanan iştahsızlık uzun bir süreyi kapsıyor ise bu durum için mutlaka bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına müracaat etmeniz gerekir. Bebeğiniz yeterli oranda beslenmediğinde, bu durum düzeltilmez ihmal edilirse, gelişim olarak kendini tamamlayamayabilir. Yeteri oranda beslenmeme; fiziksel, bilişsel ya da psikomotor alanlarda bazı aksaklıkların oluşmasına kaynaklık edebilir. Yaşanabilecek olan bu aksaklıklar, bebeğinizin çocukluk ve hatta yetişkinlik döneminde bile devam eden ciddi rahatsızlıklar yaşamasına neden olabilir.

Bebeklerde İştahsızlık Belirtileri:

1. Bebeklerde iştahsızlık probleminin en yaygın belirtisi, isteksizliktir. Tüm gıda türlerine karşı genel bir ilgisizlik vardır. Daha öncesinde bebeğin tüketmeyi sevdiği gıdalara karşı da artık bir isteksizlik görülür. Her şeyden çok az tüketir, porsiyonunda tüketmez.

2. Karşılaşılabilen belirtilerden biri de kilo kaybıdır. İştahsızlık sorunu olan bebeklerde yemek yememeye bağlı olarak kilo kaybı yaşanabilir. Ancak bu belirti tek başına yeterli olmayıp, bazı durumlarda farklı hastalıkların yan etkisi olarak da kabul edilir. Bu gibi durumlarda altta yatan hastalığın doğru teşhisi ve tedavisi gerekir.

3. Uzun süre beslenmeyi reddetme, ölmeyecek kadar yiyip gerisini tamamen reddetme de bebeklerdeki iştahsızlık belirtilerinden biridir. Bu durum, tüm 1 günü kapsayabileceği gibi, gün içerisinde sadece birkaç öğünle de sınırlı kalabilir. Aynı zamanda birkaç günü kapsayacak şekilde daha uzun yemek yememe durumu da görülebilir.

4. İştahsızlık belirtileri arasında bebeğin psikolojik durumunda yaşanan olumsuzluklar da görülebilir. Bebeğinizde huzursuzluk, sinirlilik, sıklıkla ağlama, ayaklarını çeke çeke ağlama, uykuya dalmada ve sürdürmede güçlük, gece çığlık atarak uyanma gibi durumlar görüyorsanız bunun nedeni iştahsızlık olabilir.

5. İştahsız bebeklerde aynı zamanda çevreye karşı ilgisizlik de görülebilir.

Bebeklerdeki bu iştahsızlık belirtilerinin tamamı birden bir bebekte görülebileceği gibi, sadece biri veya birkaçı ile de karşılaşılabilir. Aynı zamanda belirtilerin şiddeti ve süresi de bebekten bebeğe değişkenlik gösterebilir.

Bebeklerde İştahsızlığın Neden Olduğu Rahatsızlıklar Nelerdir?

Özellikle 0-1 yaş arası iştahsız bebeklerde bazı sağlık sorunları oluşabilir.

Yaygın olarak karşılaşılabilen problemler şunlardır:

1.       Gelişim bozukluğu: İştahsız bebeklerde ilerleyen zamanlarda gelişimde gerileme ya da durma gibi durumlar ile de karşılaşılabilir.

2.       Beslenmede yetersizlik: İştahsız bebeklerde ortaya çıkabilen birtakım vitamin-mineral eksilikleri, bazı hastalıklarla karşılaşma ihtimalini doğurabilir.

3.       Kansızlık (anemi) ve kansızlığın neden olacağı hastalıklar: Kansızlık uzun sürdüğünde ve iyi tedavi edilmediğinde, bebeğin fiziksel ve psikolojik gelişiminde ileriki hayatında da devam edebilecek geri dönüşümsüz hasarlar bırakabilir.

4.       Huzursuzluk: İştahsız bebekler daha huzursuz ve sinirli olurlar. Devamlı alarmda, tetikte olup, en ufak bir uyaranla çok çabuk ağlarlar ve kendilerini daha zor sakinleştirirler.

5.       Uykuda düzensizlik: Uyku saatlerinde yaşanan aksaklıklar, uyku düzeninin kazanılamaması da iştahsızlığın neden olduğu rahatsızlıklardan biridir.

6.       Kabızlık: İştahsız olan bebeklerde az girdiği için az çıkma, kaka akımında azalma ve kabızlık ortaya çıkabilmektedir.

İştahsız Bebekler İçin Ne Yapılır?

1.       İştahsız bebek için bazı tarifler deneyebilir ya da bebeğinizi yeni gıdalar ile tanıştırabilirsiniz. Ancak yeni gıdalar ile tanışma sürecinde belirli adımları izlemeniz gerekir:

a.       Öncelikle bebeğinize küçük lokmalar ile yemek vermelisiniz.

b.      Bebek yeni tada karşı ilgi ile yaklaşıyor ise lokmaları yiyebileceği boyutlara çıkarabilirsiniz.

c.       Aynı zamanda küçük porsiyonlar ile yeni gıdalara geçmeniz gerekir.

d.      Yeni bir gıdayı öğüne dahil ettiniz, fakat bebeğinizin yaklaşımı olumsuz olduysa; bu yiyeceği, sevdiği besinler ile beraber ona verebilirsiniz.

e.      İştahsız bebek tarifleri de sorunuza çözüm getirebilir. Örneğin, iştahsız bebek çorbası gibi tariflere de bir şans verebilirsiniz.

2.       Bu tarifleri hazırladıktan sonra bebeğinizin kendi başına yemek yemesi için onu teşvik edebilirsiniz. Bebeğinizin kendi başına yemek yemesi, yiyeceğe karşı daha fazla ilgi duymasını sağlayabilir.

3.       Hazırladığınız yeni tarifleri bebeğinizin dikkatini çekecek olan şekillerde süsleyebilirsiniz. Onun ilgisini çekecek ayı, koyun ya da çiçek gibi motifleri yiyecekler ile beraber oluşturabilirsiniz. Örneğin, kıvırcık ile yaprak ve sap kısmını oluşturduğunuz yemeğin çiçek kısmını yumurtadan hazırlayabilirsiniz. Aynı zamanda bebeğinizin dikkatini çeken çizgi film kahramanları ya da hayvanlar ile süslenen yemek takımlarını da kullanabilirsiniz. Bu takımlar, bebeğinizin yemeklere karşı daha fazla bir ilgi ile yaklaşmasını sağlayabilir.

4.       Beslenme sırasında dikkat etmeniz gereken diğer bir nokta ise teknolojik ürünlerdir. Tablet, telefon ya da televizyon gibi onun dikkatini çeken uyaranların olduğu ortamlarda bebeğiniz yemeğine odaklanamayabilir. Bu durum, bebeğinizin hangi gıdadan ne kadar yediğini anlayamaması, damak zevki ve yeme kültürü gelişmemesi ve ilerleyen zamanlarda çeşitli yeme bozuklukları ile karşılaşma ihtimalini doğurabilir.

5.       Bebeğinizde yemek düzeni kurmak ve iştahsızlığını azaltmak istiyorsanız ailecek beraber oturduğunuz sofralara onu da dahil edebilirsiniz. Televizyonu kapatıp tüm aile aynı masada yemek yiyip sohbet edebilirsiniz. Tüm aile bireylerinin bir arada bulunduğu sofralara bebeğin de dahil olması, yemek yeme motivasyonunu artırabilir ve yiyeceklere karşı daha olumlu yaklaşmasını sağlayabilir.

Bebeklerde İştahsızlık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Diş çıkaran bebeklerde iştahsızlık olur mu?”

Diş çıkaran bebeklerde belirli bir dönem iştahsızlık görülebilir. Özellikle katı gıdalara ara verip anne sütüne ve sıvı gıdalara ağırlık vermek isteyebilir. Bunun nedeni diş eti ve damakta oluşan hassasiyettir. Hassasiyetin geçmesi ile beraber bebek tekrar eski iştahına kavuşacaktır.

2.       “Bebeklerde hangi vitamin iştah açar?”

Bebeğinizde iştahsızlık sorunu yaşıyor ve nedenini bir türlü bulamıyorsanız, mutlaka bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanına müracaat etmeniz gerekir. Doktor, gerekli muayeneyi ve tetkikleri yaptıktan ve bebeğinizde oluşan iştahsızlığın gerçek nedenini bulduktan sonra ihtiyaç olursa size vitamin önerisinde bulunabilir. Doktor önerisi dışında, kafadan, ezberden veya komşu tavsiyesi ile takviye vitamin alınması kesinlikle önerilmez. Doğal yollar ile bebeğinizin vitamin ihtiyacını karşılamak istiyorsanız da bilhassa demirden ve çinkodan zengin gıdaları bebeğinizin öğünlerine dahil etmeniz gerekir. Buna ek olarak, bebeğinizin ayına uygun şekilde baklagiller, deniz ürünleri ya da fındık içeren öğünler de hazırlayabilirsiniz.