İDRARINI TUTAN ÇOCUKLARDA ENFEKSİYON RİSKİNE DİKKAT!

İdrar yolu enfeksiyonu (IYE) hem çocuklarda, hem de yetişkinlerde sık görülen rahatsızlıklar arasında yer alıyor. İdrar yolu enfeksiyonuna 1 yaş altında erkek çocuklarda, 1 yaş üstünde ise kız çocuklarında daha sık rastlanıyor. Dışkıda bulunan koli basili bakterisi hastalığın en yaygın etkeni olurken, özellikle çocukların idrar bekletme alışkanlığı, bu enfeksiyonun görülme sıklığını artıran nedenler arasında yer alıyor. Enfeksiyonun oluştuğu alt üriner veya üst üriner bölgesine göre farklı tedavi yöntemleri uygulanan bu hastalıkta; alınacak koruyucu önlemler ve ebeveynlerin çocuklarına doğru tuvalet ve hijyen alışkanları kazandırmaları, enfeksiyonun sık tekrarlamasının önüne geçilmesinde önemli bir rol oynuyor.

İdrar yollarının yani böbrek, üreter ve mesanenin bakteriler sebebiyle enfekte olmasına idrar yolları iltihabı denilmektedir. Vezikoüreteral reflü (VUR) ve işeme bozukluğu olanların yanı sıra özellikle tuvalet eğitimini tamamlamış oyun çağı kız çocuklarında idrarını bekletmeye bağlı olarak idrar yolu enfeksiyonu sıklığı daha fazla artmaktadır.

Koli Basili Bakterisi Başlıca Nedeni Oluşturur

İdrar yolu enfeksiyonunun başlıca nedeni E. coli olarak adlandırılan koli basili bakterisidir. Dışkıda bulunan bir bakteri olan koli basili, genital bölge etrafında olan mikroorganizmaların idrar yollarına bulaşması ile gerçekleşir.

Bununla birlikte idrar yollarındaki veya böbreklerdeki yapısal anomaliler de idrar yolu enfeksiyonuna yatkınlık yaratabilir.

Bu yapısal üriner sistem bozuklukları şunlardır:

1.       Vezikoüreteral reflü (VUR): İdrar torbasından böbreklere idrar kaçışı.

2.       Böbrek kanallarında darlık (UP darlık)

3.       Böbrek taşı

İdrar yolu enfeksiyonuna sebep olabilecek diğer durumlar ise şunlardır:

1.       İşeme fonksiyon bozuklukları

2.       İdrarını bekletme

3.       Kişisel hijyen kurallarına dikkat etmeme

4.       Çocuklara uygun tuvaletin olmaması

5.       İdrar boşaltımının düzgün yapılamaması

Sebebi Belirlenemeyen Ateş Varlığında İdrar Tahlili Yapılmalıdır

Çocuklarda görülen idrar yolu enfeksiyonunun alt üriner ve üst üriner sistem belirtileri birbirinden farklılık göstermektedir:

a.       Üst üriner sistem enfeksiyonu: Böbreklerin iltihabıdır.

b.      Alt üriner enfeksiyonu: Üreterlerin ve mesanenin iltihabıdır.  

Ateş, karın ağrısı, bulantı, kusma, iştahsızlık, sırt ağrısı, sık idrara çıkma isteği, idrar yaparken yanma-acıma, ağrı ve batma, aniden idrar gelme hissi ve idrarda kan genel belirtiler arasında yer almaktadır.

2 yaşından küçük bebeklerde ise belirtiler daha dikkatli değerlendirilmelidir. Bu sebeple, ateşli olan ve ateş odağının saptanamadığı bütün küçük çocuklarda mutlaka tam idrar tahlili (TİT) ve idrar kültürü yapılmalıdır. Yine küçük bebeklerde beslenmede azalma, gelişme geriliği, idrarda kötü koku ve uzamış sarılık varlığında da idrar yolu enfeksiyonu akla getirilmelidir.

Tedavi, Enfeksiyon Oluşan Bölgeye Göre Değişir

İdrar yolu enfeksiyonunun tedavisi, enfeksiyonun alt ya da üst üriner sistemde olmasına göre değişmektedir. Üst üriner sistem enfeksiyonunda böbreklerde kalıcı hasar riski olduğu için tedavinin parenteral yani kas veya damar içine enjeksiyon yolu ile antibiyotik tedavisi şeklinde uygulanması; alt üriner sistem enfeksiyonunda ise ağızdan verilen antibiyotik tedavisi uygulanması gerekmektedir. Tedavinin önemli bir parçasını da çocukların bu süreçte bol sıvı tüketmesi oluşturur.

İdrar Yolu Enfeksiyonu Kronik Hale Gelebilir

İdrar yolu enfeksiyonu bazı çocuklarda kronik hale gelebilmektedir. Buna tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu (Rekürren IYE) denir. Bunun altında üriner sistem anomalisi çıkma ihtimali yüksektir. Bu sebeple, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu olan çocuklarda ultrason (USG) dışında, böbrek görüntüleme yöntemlerinin (Voiding, DMSA, vb.) kullanılması da gerekmektedir. Bununla birlikte, bu çocukların mutlaka bir çocuk nefroloji uzmanı tarafından takip edilmesi sağlanmalıdır.

Çocuklara İdrar Bekletmeyi Değil, İdrar Yapmayı Öğretmek Gerekir

Çocukların özellikle okullardaki tuvaletleri kullanmaları aileleri hijyen açısından endişelendirebilmektedir. Ancak tuvaletin hijyeninden çok ailelerin çocuklarına tuvaletlerini tutmamaları ve tuvaleti kullanırken kendi kişisel hijyen kurallarına dikkat etmeleri gerektiği benimsetilmelidir. Çünkü uzun süre idrarını tutmak, çocuklarda enfeksiyona yol açan sebeplerden birini oluşturmaktadır.

Bu Önlemlerle İdrar Yolu Enfeksiyonundan Korunabilirsiniz:

• Bol su tüketilmeli

• İdrar bekletilmemeli ve gerektiğinde hemen tuvalete gidilmeli

• Sıkı iç çamaşırı giyilmemeli

• İç çamaşırlarının pamuklu olmasına özen gösterilmeli

• Hijyen kurallarına uyulmalı, tuvaletten sonra genital temizlik önden arkaya doğru yapılmalı ve geçilen yerden bir daha geçilmemeli

• Yaz tatili dönemlerinde havuz yerine deniz tercih edilmeli

• Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, bir çocuk nefroloji uzmanı tarafından takip edilmeli