HANGİ YAŞTA NE KADAR UYKU VE ÇOK UYUMANIN ZARARLARI

Gün içerisinde çok uyumak kişinin yaşam tarzı ve tercihi gibi görünse de bazı durumlarda sağlık sorunun bir işareti olabilir. Bunun yanında fazla uyumak uzun vadede kişinin fiziksel ve zihinsel sağlığı üzerinde çeşitli etkiler oluşturmasına neden olabilir. 9 saatten fazla uyuyan kişi yorgunluk hissi yaşamanın yanında, depresyon riski ya da konsantrasyon eksikliği yaşayabilir. Ayrıca uykunun fazla olması kilo alımını da tetikleyen bir durum olarak görülür. Uyku süresinin dengesiz olması, vücut saatinin bozulmasına da sebebiyet verebilir. Bu nedenle uyku düzenini kontrol altında tutmak sağlık açısından oldukça önemlidir.

Çok Uyumanın Nedenleri Nelerdir?

Çok uyumak genellikle altında yatan nedene göre gelişebilir. Kişide yorgunluk hissi yaratan aşırı uyumak, fiziksel veya psikolojik sağlık sorunları ya da yaşam tarzı tercihi nedeniyle oluşabilir. Aşırı uyuma halinde olan kişide günlük yaşamın kalitesi olumsuz etkilenerek, okul veya iş hayatındaki verimlilik düşebilir. Bu durumun altından yatan nedeni anlayıp ona yönelik çözüm üretmek gerekir.

Çok uyumanın olası nedenleri şöyle sıralanabilir:

1.       Tıbbi durumlar ve sağlık sorunları:

Çok fazla uyumak tıbbi durumlara bağlı olarak gelişebilir. Hipotiroidizm gibi hormonal bozukluklar, vücudun enerji seviyesinin düşmesine neden olarak daha fazla uyuma ihtiyacı doğurabilir. Bunun yanında geniz eti, nazal septum deviasyonu veya obstrüktif uyku apnesi gibi uyku kalitesini bozan hastalıklar nedeniyle kişi, yeteri kadar dinlenemediğini hissederek çok fazla uyuyabilir. 

2.       Stres ve psikolojik faktörler:

Depresyon, kronik yorgunluk veya tükenmişlik sendromu çok uyumayı tetikleyen psikolojik faktörler arasında yer alır. Gün içerisinde yoğun bir strese maruz kalma, depresyon ya da kaygı bozukluğu, kişilerin uzun süre uyumasına neden olabilir. Bu tür ruhsal durumlarda, kişi bir kaçış yöntemi olarak uykuyu tercih edebilir. Ancak uzun süreler uyumak bu sorunların çözülmesi yerine, daha da derinleşmesine zemin hazırlar. Kişi uyku sonrasında huzursuz ya da suçlu hissederek uyanır. Stres yönetimi yapmak için psikologdan destek alınabilir.

3.       Yaşam tarzı ve alışkanlıklar:

Kişinin düzensiz bir yaşam tarzı olması ve özellikle geç saatlere kadar uyanık kalması, sonrasında uyku borcu nedeniyle daha çok uyumasına neden olabilir. Bu da vücudun doğal ritminin bozulmasına sebep olarak, özellikle gündüzleri daha fazla uyuma ihtiyacı doğurur. Ayrıca sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite eksikliği, enerji seviyelerinin düşmesine yol açabilir. Bu nedenle yaşam tarzını düzenlemek ve uyku süresini dengede tutmak önemlidir.

4.       İlaç kullanımı yan etkileri:

İlaçların yan etkileri kişinin aşırı uykulu halde olmasına ve çok uyumasına neden olabilir. Özellikle antidepresanlar, bazı allerji ilaçları (antihistaminikler) ve bazı ağrı kesiciler, kişinin uyanık kalma süresini kısaltan durumlar arasında yer alır. Bu durumda, doktorla konuşarak alternatif tedavi yöntemleri veya ilaçlarda değişiklik yapılması gerekebilir. İlacın neden olduğu uyku halinin kontrol altına alınması, günlük yaşam kalitesinin artmasını sağlar.

5.       Çevresel faktörler

Sürekli olarak karanlık bir ortamda bulunmak kişinin uyku ihtiyacı olduğu hissine neden olabilir. Perdelerin sürekli kapalı olması vücudun biyolojik saatinin yanılmasına zemin hazırlayabilir. Çevresel faktörleri düzenleyerek daha dengeli bir uyku alışkanlığı geliştirmek bu noktada önemlidir.

Günde Ne Kadar Uykuya İhtiyaç Var?

Kişinin her gece ihtiyaç duyduğu bir uyku miktarı bulunur. Bu da kişinin yaşı ve yaşam tarzı gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

Kişinin gün içerisinde ihtiyaç duyduğu uyku saatleri şöyle sıralanabilir:

• 0–3 ay: 14–17 saat

• 4–11 ay: 12–15 saat

• 1–2 yaş: 11–14 saat

• 14–17 yaş:  8–10 saat

• 18–64 yaş: 7–9 saat

• 65 yaş ve üzeri: 7–8 saat

Çok Uyumanın Zararları Nelerdir?

Çok fazla uyumak kişinin uzun vadede sağlık sorunlarının oluşmasına neden olabilir. Bu durum vücudun dengesinin bozulmasına zemin hazırlayarak hem fiziksel, hem de zihinsel problemlerin oluşmasına sebebiyet verir. Özellikle çok uyuyan kişilerin yaşam kalitesinin düşmesi, günlük olarak aktivitelerinin azalması yaygın olarak görülür.

Çok uyumanın zararları şöyle sıralanabilir:

1.       Fiziksel sağlık problemlerine zemin hazırlar:

Uzun sürelerde uyumak, kalp sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir. Aynı zamanda bu durum vücudun metabolik dengesini bozarak kilo artışına sebep olur. Bu da obezite riskini artırabilir. Kas ve eklem ağrıları da uzun süre hareketsiz kalmanın bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.

2.       Zihinsel sağlık üzerinde olumsuz etkilerde bulunur:

Çok uyumak, beyin fonksiyonlarının olumsuz etkilenmesine neden olarak konsantrasyon eksikliği yaşanmasına, dikkat eksikliğine, hafızanın zayıflamasına ve unutkanlığa zemin hazırlar. Bu tür zihinsel problemler, bireyin sosyal ilişkilerini, okul veya iş yaşamını olumsuz etkileyebilir. Aşırı ve uzun süreler uyumak düşük motivasyon sebebi olarak da görülebilir. Bu nedenle gün içerisindeki uyku dengesi korunarak zihinsel sağlığın korunması amaçlanır.

3.       Enerjinin azalmasına neden olur:

Çok fazla uyumak, kişinin enerjisini düşürerek gün içerisinde kendini daha yorgun hissetmesine neden olabilir. Bu da kişinin günlük aktivitelerinde, okul veya iş hayatında verimsizliğe neden olarak kişinin kendini sürekli halsiz hissetmesine sebep olur. Enerji seviyesini artırmak için uyku düzenini iyileştirmek ve düzenli egzersiz yapmak etkili olabilir.

4.       Sosyal hayatı olumsuz etkiler:

Fazla uyumak, kişinin sosyal yaşamının da etkilenmesine neden olabilir. Aşırı uyku hali aile ve arkadaşlarla olan zamanın kısıtlanmasına sebep olur. Bu durum sosyal izolasyona ve yalnızlık hissine zemin hazırlar. Gün içinde sürekli yorgun hissetmeyle beraber kişinin okul ödevlerini veya işiyle ilgili görevlerini zamanında tamamlamasını zorlaştırabilir.

Çok Uyumanın Neden Olduğu Sağlık Durumları Nelerdir?

Çok uyumak, vücudun fiziksel ve zihinsel dengesinin bozulmasına yol açarak çeşitli sağlık sorunlarına neden olabilir. Vücudun ihtiyacından fazla uyumak; metabolizmayı, kalp sağlığını ve beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Bu durum nedeniyle hem kısa vadeli, hem de uzun vadeli sağlık riskleri oluşabilir.

Çok uyumanın neden olduğu sağlık problemleri şöyle sıralanabilir:

• Hareketsizliğe bağlı olarak obezite

• Diyabet riski

• Baş ağrısı

• Sırt ağrısı

• Depresyon

• Kalp hastalıkları

Çok Uyuma Nasıl Tedavi Edilir?

Çok uyumanın tedavisi, altta yatan nedene bağlı olarak farklılık gösterir. Bu nedenle öncelikle çok uyumanın neden olduğunu belirlemek ve teşhis etmek gerekir. Sonrasında da çok uyumaya yönelik olarak şu tedavi yöntemleri uygulanabilir:

• Günlük olarak uyku programı tutmak

• Gün içerisinde en az 30 dakika egzersiz yapmak

• Yatmadan önce elektronik cihazlar kullanmamak

• Yatmadan önce kafein tüketmekten ve yemek yemekten kaçınmak

• Uyku bozukluklarından kaynaklanan aşırı uyku için gerekirse doktor önerisi ile ilaç tedavisi kullanmak

• Bilişsel davranışçı terapi (BDT) sayesinde de çok fazla uykunun önüne geçilebilir. Bu durumda uzmandan destek almak önemlidir.  

Çok Uyumanın Zararları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Aşırı uyuduğunuzda ne olur?”

Çok fazla uyumak kişide uyuşukluğa, yorgunluğa ve kaygıya neden olabilir. Bunun yanında beyinde bulanıklığa, beyin sisine sebebiyet verir. Fakat aşırı uyumak diyabet, felç ve depresyon gibi sağlık durumlarıyla ilişkilendirilir. Bu nedenle, mevcut sağlık durumlarının tedavi edilmesi önemlidir.

2.       “Günde 12 saat uyumak zararlı mı?”

Gün içerisinde 12 saat uyumak, kalp hastalıklarının oluşmasına zemin hazırlayarak diyabet ve depresyon gibi tıbbi sorunlara neden olur. Bu nedenle, bebeklik ve çocukluk çağı dışında gün içerisinde 12 saat uyumak sağlık açısından zararlıdır.

3.       “Çok uyumanın beyne zararları​ nelerdir?”

Çok uyumak beyin sağlığına zarar vererek bilişsel işlevlerde yavaşlamaya neden olabilir. Uzun uyku süreleri, depresyon ve demans (bunama) riskinin artmasına zemin hazırlar. Aynı zamanda hafıza ve odaklanma sorunlarına yol açabilir. Bunun yanında sirkadiyen ritmin bozulması, vücudun biyolojik dengesini etkileyerek gün içinde daha fazla yorgunluk yaratabilir.