GENİZ ETİ

Geniz eti, burundan solumayı sağlayan hava yolu ile boğazın arkası arasında yer alan ve şiştiğinde havayolunu tıkayarak burundan nefes almayı güçleştiren üzüm salkımına benzeyen bezlerdir. Geniz eti büyümesi; ağzı açık uyuma, horlama veya uyku apnesi gibi sorunlara neden olduğu için özellikle çocuklarda büyüme geriliğinden konsantrasyon bozukluğuna kadar önemli sorunlara sebebiyet verebilir. 

Geniz Eti Nedir?

Geniz eti yani adenoid, burun boşluğunun arkasında, geniz bölgesinde bulunan bağışıklık sisteminin önemli elemanlarından biri olarak bilinen lenfositlerin görev aldığı özel bir dokudur. Üzüm salkımına benzeyen bu doku, immün sistemin yani bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve geniz etinin normal büyüklükteki varlığı anormal bir durum olmamaktadır.

Geniz eti, çeşitli koşullarda büyüme gösterebilmektedir. Geniz etindeki büyümeler hastanın yaşam konforunu bozmakta ve çeşitli hastalıklara neden olabilmektedir. Geniz bölgesindeki tıkanmaların nedenleri araştırılmalıdır. Geniz eti büyümelerinde hastanın uzmana danışıp altta yatan durum belirlenerek tedavi uygulanması gerekmektedir.

Geniz Eti Belirtileri Nelerdir?

Geniz eti dokusunun büyüyerek burundaki hava geçişini tıkadığında ortaya çıkan belirtiler şunlardır:

• Ağız açık uyuma

• Horlama

• Uykuda nefes durması (uyku apnesi)

• Burun tıkanıklığı

• Sesin değişmesi (nezle, gripte olduğu gibi nazone konuşma)

• Boğaz ağrısı

• Kulak ağrısı veya orta kulak iltihabı gibi kulak sorunları

• Yutma güçlüğü

• Boyundaki lenf bezlerinin şişmesi

• Dudaklarda kuruma-çatlama ve ağız kuruluğu

Geniz Eti Büyümesi Nedir?

Geniz eti yani adenoidler üzüm salkımına benzer dokulardır. Tek bir bütün halinde bir yapı değillerdir. Bu üzüm salkımına benzer dokunun büyümesi yani adenoid hipertrofisi, hacim olarak genişlemesi anlamına gelmektedir. Hacim olarak genişleyen geniz eti, soluk almada güçlüğe neden olabilmektedir. Eğer tedavi edilmezse hastanın hayat kalitesini düşürmekte ve olumsuz etkilere yol açmaktadır.  

Geniz Eti Büyümesi Ne Gibi Etkiler Gösterir?

Çocukluk döneminde herkeste bulunan ve bağışıklık sisteminin bir parçası olan geniz eti yani adenoid, çoğunlukla üst solunum yolu enfeksiyonları sonrasında mikroorganizmalara bağışıklık yanıtı olarak veya allerjik rinite bağlı olarak büyüme gösterebilmektedir.

Geniz eti büyümesi şu sıkıntılara yol açabilmektedir:

1. Soluk almada zorluk: Geniz etinin aşırı büyümesi, burundan gelen hava yolunu tıkayarak nefes borusuna ulaşımı zorlaştırmaktadır. Bu nedenle çocuklar ağızları açık uyumaktadır. Yemek yerken zorlanma yaşanması da bu nedenle olabilmektedir. Geniz eti büyümesi çocukların yaşam kalitesini düşürebilmektedir.

2. Uyku bozuklukları: Geniz etinin büyümesi soluk almayı zorlaştırdığı için çocuklarda ciddi huzursuzluğa yol açabilmektedir. Uyku sırasında nefes alamayan çocuk sık sık uyanmakta, aşırı terleme ve altını ıslatma gibi sıkıntılar yaşayabilmektedir. Gündüzleri ise uyku hali veya hiperaktivite söz konusu olmaktadır. Dikkat dağınıklığı, odaklanma güçlüğü ve öğrenme sürecinde zorlanma gibi sorunlar da ortaya çıkabilmektedir. Bazı çocuklarda uyku sırasında solunum durması olarak bilinen uyku apnesi de görülebilmektedir.

3. İştahsızlık: Geniz etinin aşırı büyümesine bağlı olarak gelişen sıkıntılardan biri de iştahsızlık olarak bilinmektedir. Uyku düzeni bozulan, ağzı açık uyuyan ve nefes almaya çalışan bir çocuğun iştahı da etkilenebilmektedir.

4. Büyüme geriliği: Büyüme hormonu salgısı büyük oranda uyku esnasında gerçekleşmektedir. Geniz eti sıkıntısı yaşayan çocuklarda görülen uyku bozukluklarından dolayı salgılanan büyüme hormonu seviyesi de düşmektedir. Bu nedenle geniz eti büyümesi yaşayan çocuklarda büyüme geriliği gözlemlenebilmektedir.

5. Diş yapısında ve çene kemiklerinde bozukluklar: Geniz etinin aşırı büyümesiyle çocuklarda burun tıkanıklığı görülmektedir. Bu durum, çocukları ağızdan nefes almaya mecbur bırakmaktadır. Uzun bir süre ağızdan nefes alındığı takdirde üst çenede daralma gibi gelişimsel bozukluklar meydana gelebilmektedir. 

6. Sinüzit: Geniz eti büyümesiyle akut veya kronik sinüzit hastalığı ortaya çıkabilmektedir. Sinüzit, ilaç tedavisiyle kısmen iyileşebilir; ancak en ufak bir soğuk algınlığı veya yorgunlukta hastalık nüks edebilmekte yani tekrarlayabilmektedir.

7. Orta kulak hastalıkları: Geniz boşluğu, orta kulağa açılan östaki kanallarına ev sahipliği yapmaktadır. Geniz etinin büyümesiyle östaki kanallarında tıkanma meydana gelebilir. Hatta geniz etindeki mikroplar orta kulağa aksederek enfeksiyona yol açabilir. 

Geniz Eti Tanısı Nasıl Konulur?

Polikliniğe ağzı açık uyuma, horlama ve uykuda nefes durması (apne) şikâyetleri ile gelen hastalarda geniz etinden şüphelenmek gerekmektedir. Geniz eti büyüklüğü tanısı 2 yöntemle konulabilmektedir:

1.       Fiberoptik kameralarla burun deliklerinden girilip geniz bölgesine bakılarak

2.       Kafa yan grafisi çekilerek

Geniz eti Nasıl Tedavi Edilir?

Tanının ardından tedavi yöntemlerine başlanmaktadır. Ağzı açık uyuma ve/veya horlama sorunu olan çocuklarda yapılan muayene sonucunda geniz eti büyüklüğü saptanırsa, öncelikle ilaçla tedavi uygulanır. İlaçla tedavinin yetersiz geldiği noktada genel anestezi altında ameliyat önerilmektedir.

Geniz Eti Ameliyatı İçin Kriterler Nelerdir?

Ağzı açık uyuma, horlama ve uykuda apnesi olan çocuklarda yapılan fiberoptik muayenede, yani burun içi yapılar, geniz veya yemek borusunun içini görüntüleyebilen bir kamerayla muayene ile ya da çekilen grafide belirgin bir geniz eti büyüklüğü saptanırsa ameliyat edilmektedir. Bunun dışında ilaçla tedaviye yanıt alınamadığında, çocuk çok sık hasta oluyorsa, çok sık antibiyotik kullanıyorsa, okulundan sürekli geri kalıyorsa, iştahsızlığı ve büyüme geriliği çok belirginse yine ameliyat endikasyonu gündeme gelmektedir.

Geniz Eti Ameliyatı Nasıl Olur?

Geniz eti ameliyatı, ilaç tedavilerinin yetersiz olduğu durumlarda ve bezede belirgin derecede büyüme belirtileri görülmesi durumunda yapılmaktadır. Geniz eti ameliyatı genel anestezi altında yapılır. Ağız içerisinden özel küretler yardımıyla adenoid doku kürete edilmektedir. Geniz eti ameliyatı için deride herhangi bir kesiye ihtiyaç duyulmamaktadır. İşlem uzun sürmemekte, 20-30 dakika içinde tamamlanmaktadır. Ameliyat sonrası düzenli kontrollere devam etmek geniz etinin aktuel durumunun kontrolü için önemlidir.

Geniz Eti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Geniz eti ameliyatı sonrası geniz eti tekrar büyür mü?”

Geniz eti, üzüm salkımına benzer bir lenfoid doku olduğundan tamamını almak mümkün olmamaktadır. Küret yardımıyla geniz bölgesi olabildiğince açılmaya çalışılmaktadır. Nadir olarak kalan adenoid yani geniz eti dokusu tekrar büyüyebilmektedir.

2.       “Geniz eti ameliyatı riskli midir?”

Her ameliyatta olduğu gibi geniz eti ameliyatında da risk bulunmaktadır; ancak bu risk, diğer ameliyatlara göre daha düşük olmaktadır. Nadiren de olsa geniz eti ameliyatı sonrasında kanama olabilmektedir. Ameliyat sonrası geniz etinde kanama olduğu durumlarda uzman doktorunuza başvurmanız önemlidir. Böylelikle tedavi başlanarak cerrahi operasyon sonrası düzelme için tedbir alınacaktır.  

3.       “Geniz eti ameliyatı sonrası iyileşme süresi nedir?”

Çocuk hasta geniz eti ameliyatından (adenoidektomi operasyonu) çıktıktan sonra, iyileşme süresi yaklaşık 1-2 gündür. Bademcik ameliyatının (tonsillektomi operasyonu) iyileşme süresi ise çocuklarda ortalama 3-5 günken, yetişkinlerde bu süre 10 güne kadar çıkabilmektedir. Geniz eti ameliyatı, kolay ve kısa sürede iyileşme sağlanabilen bir cerrahi tedavi yöntemidir.