DÜNYAYA ERKEN MERHABA DİYENLER

Prematüre bebekler… Çevrenizden sürekli duyduğunuz, ancak anlamını belki de tam olarak bilmediğiniz bir kavram.

Zayıf Doğan Her Bebek Prematüre Midir?

Halk arasında doğru bilinen yanlışlardan biri, yenidoğan bebeğin kilosuna göre prematüre olup olmadığının belirlenebilecek olduğudur. Halbuki doğum kilosu, bebeğin prematüre olup olmadığını göstermez. 2,000 gr. olan bir bebek prematüre olmazken, 3,000 gr. doğan bir bebek prematüre olabilir. 37. gebelik haftasından önce doğan bebeklere prematüre bebek denmektedir

Prematüre Bebekler Ne Tür Sağlık Sorunları Yaşabilir?

37. gebelik haftasından önce dünyaya gelen bebeklerde beyin, karaciğer, böbrek, kalp, akciğer, bağırsaklar gibi hayati öneme sahip organ ve organ sistemlerine ait bozukluklar ortaya çıkabilmektedir. Doğumdan hemen sonra bebek, aldığı ilk soluk ile birlikte anne karnındaki dolaşım sisteminden tamamen farklı bir sisteme uyum göstermek zorundadır.

Prematüre bebeklerin doğum haftaları küçüldükçe artan oranda solunum sıkıntıları baş göstermektedir. Bu nedenle, prematüre doğacak bebeğin mümkünse anne karnındayken sevk edilerek yenidoğan yoğun bakım ünitesinin olduğu merkezlerde doğurtulması önemlidir.

İlk Beslenme Anne Sütüyle Olmalı

Bağışıklık sistemi henüz olgunlaşmadan doğan bebeği emme, yutma, nefes alma ve tüm bunların koordinasyonunda yaşanan sorunlar beklemektedir. Prematüre doğan bebekte özellikle ilk beslenmenin “kolostrum” denen anneden gelen ilk sütle yapılması çok önemlidir. Beslenme sırasında yaşanan soluk tutma (apne) ve morarma (siyanoz) atakları; emme, yutma ve nefes alma koordinasyonun sağlandığı dış ortama uyum süreci içerisinde ilk günlerde görülebilen, hatta bazen de birkaç hafta sürebilen sık yaşanan sorunlardandır. Kalp atımında yavaşlama (bradikardi) atakları prematüre bebeklerde mideden yemek borusuna doğru besin kaçışına neden olabilmektedir.

Prematüre Bebeklerde Sarılık Ciddiye Alınmalı

Prematüre bebekler zamanında doğan bebeklere göre daha kırmızıdırlar. Bunun nedeni kan hücre sayılarının yüksekliği ve derilerinin çok ince olmasıdır. Prematüre bebeklerde sarılık, zamanında doğan bebeklere göre daha uzun sürer. Fazla sayıdaki kan hücrelerinin parçalanması ile açığa çıkan bilirübin cilde ve göz akına sarı bir renk verir. Sarılığın tedavisi yeterli beslenme ve fototerapi ile sağlanır.

Enfeksiyon Çok Büyük Risk!

Vücut savunma fonksiyonları son derece zayıf olan prematüre bebeklerin enfeksiyonlardan korunabilmesi için bu bebeklere dokunmadan önce mutlaka tıbbi kurallara uygun biçimde el temizliği sağlanmalıdır. Bu nedenle yenidoğan ünitelerinde el yıkama vazgeçilmez bir alışkanlık olmalıdır. Yenidoğan ünitesinin kapalı devre mikrop tutucu filtreye sahip bir havalandırma sistemi ile havalandırılması ve el yıkama, enfeksiyonların önlenmesinin vazgeçilmez unsurlarıdır.

Ana Prensip: “Az Elle, Çok Gözle”

Prematüre bebeklerde karşılaşılan bir diğer sorun da beyin kanaması ve buna dair gelişen komplikasyonlardır. Zamanında doğmuş bebeklerde kan basıncındaki değişikliklerin beyine direkt olarak yansımasını önleyen kan-beyin bariyeri olgunlaşmışken, prematüre bebeklerde bu bariyer tam olarak olgunlaşmamıştır. Bu nedenle, prematüre bebeklerde tansiyon değişikliklerinin takibi önemlidir. Yoğun bakım gören bebeklerde gerekli yatıştırıcı ilaçların yanı sıra çevresel ışık, ses ve dokunma ile verilen uyaranların sayı ve şiddeti azaltılır. Prematüre bebek takip eden ünitelerde “az elle, çok gözle” en önemli prensiplerden biridir.

Erken Teşhis Çok Önemli

Yine prematüre bebeklerde karşılaşılan bir diğer sorun da retinopatiye bağlı görme kaybıdır. Hastalığın erken dönemde yakalanması tedaviyi mümkün kılar. Bu tür operasyonları gözün ağ tabakası hastalıkları ile ilgilenen, ROP muayenesi yapabilen özel bazı göz hekimleri yapar. Kan şekeri düşüklüğü (hipoglisemi), kalsiyum düşüklüğü (hipokalsemi) ve magnezyum düşüklüğü (hipomagnezemi) prematüre bebeklerde karşılaşılabilen metabolik sorunlardandır. Tedavi şekli ise eksik olanların tespit edilip damardan veya ağızdan yerine konulmasıdır. 30. gebelik haftasından önce, 1000 gr.’ın altında doğan, yardımcı solunum cihazı ile oksijen tedavisi gören bebeklerde işitme azlığı ve beyin felci karşılaşılabilen diğer durumlardandır.