DOĞUMSAL KALP HASTALIĞI OLAN ÇOCUKLAR OKULDA NELERE DİKKAT ETMELİ?

Doğumsal (konjenital) kalp hastalığı olan çocukların ailelerinde, çocuk büyüdükçe bazı endişeler öne çıkmaya başlar. “Çocuğum okulda diğer çocukların arasına karıştıkça bu durum bir sorun yaratır mı? Diğer çocukların arasında kendini kollayabilir mi? Ben nelere dikkat etmeliyim? Çocuğum nelere dikkat etmeli? Öğretmen anlayışla karşılar mı?” gibi soruların yanıtları aranır.

Bu sorulara yanıt vermek için “kalp hastası çocuk” adı altında toplanan ancak değişik klinik özellikler gösteren çocukları, küçük alt gruplarda ele almak gerekir.

Kalp Hastası Çocuk Alt Grupları:

A)     Hafif derecede doğumsal kalp hastalığı olan çocuklar: 

a.       Bu gruba örnek kalp hastalıkları:

Bu grupta, hiçbir zaman kalp operasyonu geçirmesi öngörülmeyen, sadece takip önerilen “küçük” ve “önemsiz” kalp sorunları yer alır:

1.       Çok küçük kalp delikleri

2.       Çok hafif kapak darlıkları

3.       Sessiz duktus açıklığı (PDA)

b.      Bu gruptaki çocuklarda dikkat edilmesi gerekenler:

1.       Bu çocuklarda hareketler kısıtlanmaz, beden eğitimi derslerine katılırlar ve gelişimlerini normal şekilde sürdürürler.

2.       Dikkat edilmesi gereken nokta, kirli bir ortamdaki ciddi yaralanma, diş çekimi ve diş doldurulması gibi müdahaleler, bademcik operasyonu gibi bazı operasyonlar ve diğer cerrahi girişimler sırasında kalbin içinde mikrobik bir hadise oluşmaması için “infektif endokardit profilaksisi” denilen koruyucu antibiyotik kullanılmasıdır. Bu durumlarda kullanılması gereken antibiyotik tedavisini çocuk kardiyoloğu önerir.

B)      Orta derecede doğumsal kalp hastalığı olan çocuklar:

a.       Bu gruba örnek kalp hastalıkları:

1.       İleri tarihte muhtemel bir kalp operasyonu veya kateter girişimi planlananlar (pre-op)

2.       Kalp ilaçları ile tedavi altındaki kalp delikleri

3.       Tedavi almadan takip edilen ancak çok küçük olmayan kalp delikleri

4.       Hafif veya orta kapak bozuklukları

b.      Bu gruptaki çocuklarda dikkat edilmesi gerekenler:

1.       “İnfektif endokardit profilaksisi” denilen koruyucu antibiyotik yine mutlaka uygulanmalıdır.

2.       Çocuk ile konuşarak arkadaşları ile oynarken, yaralanmalara ve düşmelere karşı daha dikkatli olmasının önemi hatırlatılmalıdır; çünkü her kanamalı yaralanma, ortamın kirlilik yönünden acilen değerlendirilmesi ve hemen antibiyotik kullanılması gibi durumları ortaya çıkarabilir.

3.       Efor kapasitesi hiç kısıtlı olmayabilir; ancak bu konudaki belirleyici etken, çocuğun kendi iradesi olmalıdır. Okulda veya okul dışında arkadaşları ile oyun oynarken veya koşarken kendi ihtiyacını ve kapasitesini kendisinin ayarlamasına izin vermelidir; çünkü yorulduğu takdirde oyunu bırakıp kenarda dinlenecek veya eve dönecektir.

4.       Beden eğitimi dersleri için ailenin okul idaresi ve özellikle de beden eğitimi öğretmeni ile birebir görüşmesi önem taşır. Buradaki önemli nokta, beden eğitimi derslerine katılsa da hiçbir harekete hiçbir zaman zorlanmamasıdır. Örneğin, öğretmen başkalarına top sahasının etrafını 5 kez koşup turlama görevi verirken, kalp hastası çocuk hiç katılmayabilir veya sadece 1 kez ve de kendi temposunda koştuktan sonra kenara çekilip dinlenebilmelidir. Özetle, beden eğitimi derslerinde de efor derecesini çocuğun kendisinin ayarlamasına izin vermek önem taşımaktadır.

5.       Çocuğun düzenli olarak yapmak istediği özel bir spor cinsi varsa da çocuğun kalp hastalığının buna uygun olup olmadığını ve çocuğun ayrıca nelere dikkat etmesi gerektiğini çocuk kardiyoloğu daha ayrıntılı olarak değerlendirebilir. Örneğin; futbol, bisiklet ve paten gibi sporların çarpma ve düşme riski yüksekken, bowling, bilardo, masa tenisi ve eskrim gibi sporlar ise kalp hastası çocuklar için daha sakin ve huzurlu sporlardır.

C)      Önemli doğumsal kalp hastalığı olan çocuklar:

a.       Bu gruba örnek kalp hastalıkları:

1.       Düzeltilmesi gereken önemli doğumsal kalp sorunu nedeniyle cerrahi operasyon veya kateter girişimi kararı verilmiş olanlar (pre-op)

2.       Opere edilmesi uygun görülmeyecek ağırlıkta ciddi doğumsal kalp hastalığı olanlar (in-op)

b.       Bu gruptaki çocuklarda dikkat edilmesi gerekenler:

1.       Bu çocuklarda zaten beden eğitimi derslerine katılmak söz konusu olmaz. Efor sırasında kalp içi basınçlar değişerek, var olan deliklerden kalbin karşı tarafa geçen kan miktarı artabilir ve bu da mevcut dengeyi iyice bozarak çocuğun fenalaşmasına, morarmasına, bayılmasına ve hatta daha da üzücü durumlara yol açabilir.

2.       Kalp kası da zaten normalden fazla “iş” yapmakta olduğu için daha fazla iş yapması istenmesi çocuğun dengelerini fazlasıyla bozar. Bunlar göz önünde tutularak, okula gidip gelirken de çocuğun yorulmaması için ulaşım ve taşıma gibi konularda ailenin özel katkısı önem taşır.

3.       Okul idaresi ile yine görüşülerek çocuğun okuldaki dersliklerden merdiveni az olan veya olmayan bir sınıfa yerleştirilmesi çok yararlı olur.

4.       Sınıfların sık sık havalandırılması, çok aşırı sıcak veya soğuk olmaması gibi konular küçük ama çocuğun kapasitesini arttırıcı önlemlerdir.

5.       Beslenme konusunda biraz daha özen göstermek, çocuğun sıvı ihtiyacı için daima yanında yedek su bulundurmak, enerji ihtiyacının normaldekinden biraz daha fazla olabileceği düşünülerek yine ders aralarında atıştırabileceği bisküvi, meyve gibi seçeneklerin bulunması çocuğun günü daha kolay geçirmesine yardımcı olur.

6.       İnfektif endokardit profilaksisi denilen koruyucu antibiyotik tedavisi, çocuk kardiyoloğunun önermiş olduğu özel risk durumlarında tabii ki yine uygulanmalıdır.

7.       Gereksiz itiş-kakışlardan, darbelerden ve yaralanmalardan uzak durulmalıdır.

D)     Kalp operasyonu veya kateter girişimi geçirmiş çocuklar (post-op):

Bu gruptaki çocuklarda dikkat edilmesi gerekenler: 

1.       Bu durumlarda her çocuğun durumu farklı özellik taşır:

a.       Tam düzeltme operasyonu geçirmiş olan çocuklarda: Hiçbir komplikasyon yoksa, genellikle 6 aydan sonra antibiyotik koruması ihtiyacı ortadan kalkar ve efor kapasitesi onun pek çok spora katılmasına izin verir.

b.      Kısmi düzeltme veya yardımcı operasyon geçiren çocuklarda: Bu çocukların durumları fiziksel aktivite kapasitesi yönünden ayrıntılı ve “kişiye özgü” olarak değerlendirilmelidir.

2.       Kalp operasyonu geçirdikten sonra, göğüs kafesindeki dikişlerin sağlamca kaynaması yönünden en az 6 ay göğse darbe almamaya dikkat edilmelidir.