BİR NARSİSTİN SÖYLEYECEĞİ 10 ŞEY

Narsist kişiler benmerkezci, yani “sadece ben” diyen bireyler olup, kendilerini dünyanın merkezinde gören, diğer insanlardan çok daha önemli, çok daha değerli ve çok daha üstün olduğunu düşünen kişilerdir. Bu durum aynı zamanda psikiyatrik bir rahatsızlık ve kişilik bozukluğu olarak tanımlanır. Psikiyatride narsist kişilik bozukluğuna sahip olan narsist kişiler, aşırı derecede bencil ve kendini beğenmiş kişi olarak tanımlanır. Kibirlidirler. Çıkarcılardır. Eleştiriye açık değildirler ve kendini eleştirenleri hoş görmezler, affetmezler. Zaten hiçbir zaman hata yaptıklarını düşünmedikleri için de özür dilemeyi bilmezler. Tabiri caizse en büyük organı egosu olan narsistler, bütün sevgi yatırımını kendisine yaparlar, en çok kendisini severler ve çevresindeki herkesten de bunu beklerler.

Narsist Nedir?

Türkçe'ye “özsever” olarak geçen narsist kelimesi, öz-önemini abartan, kendine hayranlık duyan, benmerkezci ve kibirli olmak ile karakterize kişileri tanımlamak için kullanılan psikiyatrik bir rahatsızlıktır. Narsist kişilik bozukluğu ise toplumdaki bazı bireylerin yükseltilmiş özgüven ile kendilerini sürekli diğer insanlardan üstün görmesiyle ortaya çıkan bir kişilik bozukluğudur. Diğer insanlara göre kendilerini çok daha üstün görürler.

Çoğunlukla benmerkezci kişilik özellikleri ile beraber empati yoksunluğu, kişiliği fazlasıyla büyütme (abartma), başarıya ve güce bağımlı davranışlarla kendilerini belli ederler. 

En belirgin özellikleri kendilerini dünyanın merkezinde görmektir. Sanki bu dünya sadece onun etrafında dönüyor gibi davranır. Aynı zamanda çıkarcıdır, kibirlidir, sadece kendilerini severler, eleştiriye kapalıdır ve hata yaptıklarını düşünmediklerinden dolayı özür dilemeyi de bilmezler. Onlar için sadece övgü ve iltifat vardır.

Kendilerini eleştiren insanları düşman bilen narsist kişiler için insanlar 2 kategoriye ayrılır:

1.       Kendisini övenler

2.       Eleştiri yapanlar

Narsist Kişilik Bozukluğu Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Narsist kişilik, kişinin kendisini ve çevresini algılama seviyesi ile ilişki kurma biçimi ve düşünceleriyle ilgilidir. Ergenlik ve gençlik döneminde başlayan ve uzun süre devam eden; aile, iş ve sosyal çevresinde sorunlara neden olan birtakım davranış ve uyum bozukluklarıdır. Hem kadınları, hem de erkekleri etkileyen psikolojik bir sorundur.

Narsist Kişilik Bozukluğu Kimlerde Görülür?

Narsist kişilik bozukluk, toplumun bütün kesimlerinde her yaştan insanda görülebilmektedir. Toplum içerisinde görülme oranları ise DSM-IV’ e göre % 6,2 olarak ifade edilmiştir. Yapılan araştırmalarda, narsist kişilik bozukluğunun kadınlara göre erkeklerde daha yaygın görüldüğü belirlenmiştir.

Narsist Kişilik Bozukluğu Neden Olur?

Narsistliğin tam olarak neden ortaya çıktığı bilinmemekle birlikte çevre, genetik ve nörobiyoloji ile ilintilidir. Çocuğun çevresinde yaşadığı deneyim, aile ile olan ilişkileri, devamlı övülmek ve aile öyküsünde genetik olarak kişilik bozukluğunun bulunmasının narsistliğin ortaya çıkmasında etkili olduğu düşünülmektedir.

Narsist kişilik bozukluğunun nedenleri şunlardır:

1. Aile veya çevrenin manipülatif davranışlara itmesi

2. İyi ve kötü davranışlar karşısında çok övgü, az eleştiri alarak büyümek

3. Çocuklarda şiddet ve istismar yaşamak

4. Ebeveynlerin büyüme çağındaki çocuktan çok büyük beklentiler içinde bulunması

5. Çok fazla şımartılarak büyümek

6. Gerçekçi geri bildirimler yerine devamlı gerçekçi olmayan övgüler almak

7. Aile öyküsünde genetik olarak kişilik bozukluğunun bulunması

Narsist Kişilik Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?

Narsist kişiler kendilerini benzersiz sanırlar, hayranlığa ihtiyaç duyarlar, başkalarından üstün olduklarını düşünürler ve empatiden yoksunlardır. Narsist insanların en sık kullandığı yöntem sizi yalnızlaştırmaktadır. Sizi güçsüzleştirir, sizi sindirir ve zamanla kendinizi ona mahkum hissedersiniz. Fazla özgüvenli, övgüyü seven, manipüle eden, sürekli haklı çıkan, hakkının yenmesini sevmeyen ama başkalarının hakkını yiyen insanlardır.

Bir Narsistin Söyleyeceği 10 Şey:

1.       Kendini herkesin ve her türlü eleştirilerin üstünde görür: Narsist, yükseltilmiş özgüven ile kendilerini sürekli diğer insanlardan üstün görmesiyle ortaya çıkan bir kişilik bozukluğuna sahip bireyleri tanımlamak için kullanılır. Diğer insanlara göre kendilerini üstün görürler. Ancak bu özelliklere sahip olan tüm insanlarda kişilik bozukluğu olmayabilir. Narsistik kişilik bozukluğu taşıyan bireylerin çoğunluğu yükseltilmiş özgüven ve kendilerine besledikleri çarpıtılmış hayranlık ile yaşamlarını sürdürür. Bu insanlar çevrelerinden de aynı şekilde hissettikleri bu duyguların çoğaltılmasını bekler. Çoğunlukla benmerkezci kişilik özellikleri ile beraber empati yoksunluğu, kişiliği fazlasıyla büyütme (abartma), başarıya ve güce bağımlı davranışlarla kendilerini belli ederler.

2. Suçu başkalarında bulmada profesyoneldir ve manipüle edici davranışlar sergiler: Narsist kişilik bozukluğu olanlar, sorun yaratan davranışlarını değiştirme konusunda aşırı dirençlidir. Suçu başkalarında bulma konusunda profesyoneldirler. En küçük eleştiri bile anlaşmazlığa, çatışmaya ve saldırgan davranışa dönüşebilir. Yakın ilişkilerinde ve özellikle arkadaşları tarafından narsist bireyler başta mükemmel gözükür. Sevilen, başarılı, övülen bir kişilik yapısı sergiler. Fakat sevgiyi genellikle manipülatif davranışlar ile almaya çalışır. Başarıda üstün bir hırs ve başarısızlık anında ise suçlama davranışlarıyla ön plana çıkarlar. Bu sorunu yaşayan kişiler genellikle aile ve evlilik konusunda karşısındaki insana değersizlik, yetersizlik gibi kavramları yükler ve kişiyi yalnızlaştırma politikasını kurarak üstünlük sağlamaya çalışır.

3.       Başkaları üzerinden var olur: Diğer bireyleri kendi kazanımları için kullanır. İnsanların kendine hizmet etme durumunda olduklarını varsayar.

4. Devamlı bir yarış halindedir: Kendisiyle aynı statüye sahip insanlarla arkadaşlık kurmak ister; fakat bu gerçekleştiğinde bile önde olma dürtüsü ile çevresiyle yarış halinde olur

5. Kendini beğenmiştir, görünüşüne önem verir, dikkat çekmek ister: Kendi yetenek ve başarılarını abartıp, üstün görür. Mükemmeliyetçi, üstün başarılı yapısı, hatasız olma arzusu ve hatayı kabul etmeme davranışları, empati kuramaması, görünüşüne çok büyük önem vermesi ve dikkat çekici olma arzusu çok belirgindir.

6. Devamlı bir onaylanma beklentisi içindedir: Sürekli haklı çıkacağı ortamları yaratıp onaylanmak ister.

7. Baskı ortamı kurar: Sürekli övgü bekler ve bunun için baskı ortamı kurar.

8. Sadece ben bilirim, başkası anlamaz der: Diğer insanları kendinden daha yeteneksiz, daha başarısız, daha az zeki ve daha az güzel bulur.

9.       Temelinde güvensizlik duygusu vardır ve bütün bu davranışları kendi çocukluğuna dayanır: Genellikle bu bozukluğun temelinde çocuklukta yaşanılan değersizlik ve sevgisizlik gibi kavramlar vardır. Bundan dolayı her ne kadar dışarıya özgüven sahibi gözükse de, içinde kendine güven kavramı kırılgandır ve bunu göstermek en büyük korkusudur. Preston Ni, “ Pek çok narsist küçük, basit olaylara hemen üzülür, derinlerde acı çekmek istemese bile kendini 'çirkin ördek yavrusu' gibi hisseder” diyerek konuyu özetlemiştir. Bu tip insanlar bazı dönemlerde sevgisini abartırken, bazen de sevdiğini söylediği insanı deyim yerindeyse yerin dibine sokabilir. Özellikle ilişkinin başında sevgi doluyken, zamanla ilişkinin seyrini değiştirerek acımasız ve kibirli bir insan oluverirler.

10.   Bir toplumun en üstündeki kişi olduğunu iddia eder, pişmanlık gibi şeyler onun için bir zayıflık göstergesidir: Kendisini toplumun bir parçası olarak görse de bu toplumun içerisinde özel muameleyi hak ettiğini düşünüp, o toplumun en üstündeki kişi olduğunu iddia eder. Genellikle ilişkilerini emir ve komuta sistemine göre yürütmeye çalışır. Bunun dışına çıkıldığında öfkelenir ve pasif-agresif davranışlar sergiler. Karşısındaki kişinin hayatı onu ilgilendirmez. Eğer ilgi gösteriyor ise genellikle bunu rutin gereklilik olarak gördüğü için yapar. Toplamda bütün ilişkisel boyutlar değerlendirildiğinde bu tip insanlar benmerkezci yapıdadır. Onlara göre pişmanlık bir zayıflık göstergesidir. Ancak çok nadiren de olsa hayatlarının bazı dönemlerinde pişmanlık yaşarlar. Pişmanlık yaşadıkları fark edildiğinde ise genelde kendilerini dışa kapatırlar.

Hanımlar Dikkat: Narsist Erkek Belirtileri Nelerdir?

1. Çok yüksek bir egoya sahiptirler. 

2. Benmerkezci, kibirli ve çıkarcı olurlar.

3. Çok fazla ilgiye ihtiyaç duyarlar ve dikkat çekmeye çalışırlar.

4. Empati duygusundan yoksundurlar.

5. Mükemmeliyetçi bir kişilik yapısına sahiptirler. 

6. Sürekli olarak başarıya odaklanırlar ve aksini hiç düşünmezler.

7. Patolojik bir yalan söyleme durumları vardır. 

8. İstediklerini elde etmek için manipülasyona başvururlar.

Narsistlik Tanısı Nasıl Konulur?

Bu kişilik bozukluğunun tanısı ancak uzman bir klinik psikolog ya da psikiyatrist tarafından konulur. Kişinin mükemmeliyetçi, üstün başarılı yapısı, hatasız olma arzusu ve hatayı kabul etmeme davranışları, empati kuramaması, görünüşüne çok büyük önem vermesi ve dikkat çekici olma arzusu, sürekli çevresini eleştirmesinden dolayı ilişkilerinde yaşadığı zorlanmalar ve bunun sonucunda işlevsellik alanlarında bozulmaların meydana gelmesi tanı koymada yardımcı olmaktadır.

Narsistlik Nasıl Tedavi Edilir?

1.       İlaç tedavisi: Genellikle ilaçla tedavi edilmesi mümkün gözükmeyen bir bozukluktur. Bu yüzden narsist kişilik bozukluğu tedavisinde uzun süreli psikoterapi yöntemi uzman bir klinik psikolog tarafından ele alınmalıdır. Ancak kişilik bozukluğu nedeniyle ortaya çıkan kaygı bozukluğu ve depresyon için ilaçlar verilebilmektedir. İlaçlar sayesinde kişilik bozukluğunun diğer sorunlara bağlı olarak büyümesi engellenebilmektedir.

2.       Psikoterapi: Psikoterapi yöntemlerinde sıklıkla “bilişsel davranışçı terapi” (BDT) kullanılır. Narsistik kişilik bozukluğu olanların iyileşmesi uzun bir terapi sürecine bağlıdır. Narsistik kişilik bozukluğu yaşayan bireyler tedaviye dirençlidirler, kendilerinde bir problem görmedikleri için herhangi bir tedaviyi de saçma bulurlar. Dolayısı ile aslında tedavi edilebilir olsa da ancak bireyin kendisi değişim isteği göstermelidir. Terapistlerin en çok zorlandığı hastalık grubudur.

Narsist Birine Nasıl Davranılmalı?

1. Narsist bir insana karşı davranış sınırları belirgin hale getirilmelidir.

2. Duygusal ve psikolojik anlamda bütün manipülatif davranışları sınırlandırılmalı ve izin verilmemelidir.

3. Onu kaybetme korkusu ile yaklaşıldığı gösterilmemeli ve hissettirilmemelidir.

4. Eğer kişiyi kaybetme korkunuz varsa altında yatan neden de belirlenmelidir.

5. Narsist bir insanın karşısında suçluluk, değersizlik, yetersizlik gibi duygulara kapılmamalı, narsist kişiliğin egosunu besleyici görev edinilmemelidir.

6. Onu değiştirme ve düzeltme çabasına girilmemelidir.

7. Narsist bir insana karşı olumlu ya da olumsuz hissedilen duygular net bir şekilde ifade edilmelidir.

Narsist Kişilik Bozukluğu ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Narsist ne demek?”

Narsist bireyler yalnızca kendi isteklerini önemseme ve hayranlık duyulma ihtiyacı yanı sıra empati eksikliği, kibirli olma ve ayrıcalık bekleme gibi karakteristik özellikler gösteren kişilik bozukluğuna sahip kişilerdir.

2.       “Narsistler üzülür mü?”

Narsist kişilik bozukluğu olanlar genellikle çocukluk dönemlerinde yaşadıkları sevgisizlik ve değersizlik duygularını barındırırlar ve her ne kadar aşırı özgüvenli görünse de bu aşırı özgüvenin temelinde güvensizlik duygusu vardır. Preston Ni, “ Pek çok narsist küçük, basit olaylara hemen üzülür, derinlerde acı çekmek istemese bile kendini 'çirkin ördek yavrusu' gibi hisseder” diyerek konuyu özetlemiştir.

3.       “Narsistler başkasını sever mi?”

Bu, bir narsistle ilişki içinde olanların en çok sorduğu sorudur. Bu tip insanlar bazı dönemlerde sevgisini abartırken, bazen de sevdiğini söylediği insanı deyim yerindeyse yerin dibine sokabilir. Özellikle ilişkinin başında sevgi doluyken, zamanla ilişkinin seyrini değiştirerek acımasız ve kibirli bir insan oluverirler.

4.       “Narsistler terk edilirse ne olur?”

Bu, bir narsistle birlikte olmanın zorluğunu hissedenlerin en çok sorduğu sorulardan biridir. Narsist insanlar ilişkinin kontrolünü elinde bulundurmak isteyecektir. İlişkinin devamı konusunda konuşarak ikna edemeyeceğini anlayınca, karşısındakinin zaaflarını ortaya çıkararak kişinin kötü hissetmesini sağlar. Geçmişe dönük güzel anları anlatmanın işe yaramadığını anladığında ise saldırıya geçebilir.

5.       “Narsistler iyileşebilir mi?”

Genellikle ilaçla tedavi edilmesi mümkün gözükmeyen bir bozukluktur. Narsistik kişilik bozukluğu yaşayan bireyler tedaviye dirençlidir. Bu yüzden tedavi uzun süreli psikoterapi yöntemiyle uzman bir klinik psikolog tarafından ele alınmalıdır. Terapi yöntemlerinde sıklıkla bilişsel davranışçı terapi kullanılır. Terapistlerin en çok zorlandığı hastalık grubudur.