BADEMCİK

Bademcik Nedir?

Bademcik, boğazın arka bölümünün her 2 yanında yer alan oval şekilli etli organdır. Vücuda girmeye çalışan virüs ve bakterilere karşı savunma sağlar ve bu nedenle, immün sistemin yani bağışıklık sisteminin bir parçası olarak görülür.

Bademcik Şişmesi Neden Olur?

Bademcik şişmesi, genellikle enfeksiyon kaynaklı, özellikle de bademcik iltihaplanmasının (tonsillit) sonucu olarak yaşanan bir belirtidir. Vücut yorgunluğu, soğuk algınlığı ve grip hastalığının bir sonucu olarak da ortaya çıkabilir.

Bademcik şişmesi, EBV gibi bazı viral enfeksiyonlar ya da Strep-A gibi bazı bakteriyel enfeksiyonlar neticesinde ortaya çıkabilir.  

Bademcik şişmesine neden olan virüsler şunlardır:

1.       Adenovirus: Soğuk algınlığı, bronşit ve boğaz ağrısına neden olan adenovirus, bademcikleri etkileyerek şişmesine neden olabilir.

2.       Ebstein-Barr virus (EBV): “Öpücük hastalığı” olarak da bilinen bu virüs tükürük yoluyla bulaşır ve bademcik şişmesine neden olabilen bir virüs çeşididir.

3.       Sitomegalovirüs (CMV, HHV-5): Herpes ailesinden bir DNA virüsü olan sitomegalovirüs, çocukları, hamileleri ve bağışıklık sistemi zayıf olanları etkileyerek bademcik şişmesi geliştirebilir.

4.       Kızamık virüsü (Rubeola): Tükürük ve mukus yoluyla bulaşan kızamık virüsü, solunum yollarına etki ederek bademciklerin şişmesine sebep olabilir.

5.       Herpes virüsü (HSV, Uçuk virüsü): Bu virüs tipi de bademcikleri şişirebilir ve üzerinde kabarcıklar oluşmasına neden olabilir.

Bademcik Şişmesi Belirtileri Nelerdir?

Özellikle çocuklarda görülen bademcik şişmesi, gençlerde ve yetişkinlerde de ortaya çıkabilir.

A)     Konuşma çağına gelmiş çocuklarda, gençlerde ve yetişkinlerde şu belirtiler görülebilir:

1. Boğaz ağrısı

2. Bademcikler üzerinde beyazlık ve sarı kaplama

3. Ağrılı ve zor yutkunma

4. Ateş

5. Şiş ve kırmızı bademcikler

6. Ağız kokusu

7. Sertleşmiş boyun ve boyunda ağrı

8. Boğuk ve gırtlaktan gelen ses

9. Hassas lenf bezleri

10. Karın ağrısı

B)      Konuşma çağına gelmemiş küçük çocuklarda ise şu belirtiler görülebilir:

1.       Yutma güçlüğü sebebiyle salya akması

2. Yemek yemeyi reddetme

3. Olağan dışı hareket

Bademcik Şişmesine Hangi Doğal Yöntemler İyi Gelir?

1.       Tuzlu su gargarası yapın: Enfeksiyon nedeniyle oluşan bademcik şişmesine karşı tuzlu su ile gargara yaparak boğazın temizlenmesini sağlayabilirsiniz. 1 bardak ılık suda karıştırılmış 1 çay kaşığı tuzla saatte bir gargara yapabilirsiniz. Tuzlu su bademcik iltihabı semptomlarına iyi gelir.

2. Bol su tüketin: Boğazı nemli tutmak ve su kaybını önlemek için gün içinde bol bol su için.

3. Buz yiyin veya soğuk kompress uygulayın: Temiz bir bez içerisine buz küplerini koyup sardıktan sonra 10 dakika boyunca bademciklerinizin olduğu bölgeye koyabilirsiniz.  Kolaylıkla ulaşabileceğiniz bu yöntemle bademciklerin şişmesinden kaynaklı iltihap yatıştırılabilir. İltihabın neden olduğu ağrıyı dindirmek için buz da emilebilir.

4. Ballı ılık bitki çayları için: Güçlü bir antibakteriyel olan bal ile bitki çayı, siyah çay gibi içecekleri karıştırarak tükettiğinizde bademcik şişmesine sebep olan iltihabın rahatlamasına yardımcı olur. Ilık bir çay içerisine 1 yemek kaşığı bal ekleyin. Ardından bir süre bekletip, ılık bir şekilde tüketin.

5. Zencefil ve zerdeçal tüketin: Zencefil ve zerdeçal, bademcikteki iltihabı azaltmaya ve enfeksiyonla savaşmaya yardımcı olan anti-inflamatuar ve anti-bakteriyel özelliklere sahiptir.

6. Meyan kökü pastili emin: Meyan kökü, güçlü bir anti-inflamatuar faydaya sahip olduğundan bademciklerin yatışmasını sağlayarak boğazdaki rahatsızlığı giderir ve şişliğin inmesini sağlar. Küçük çocuklarda pastil yerine boğaz spreyleri formu tercih edilebilir.

7. Bulunulan ortamdaki havayı nemlendirin: Bulunduğunuz havayı nemlendirmek, kuru havanın neden olduğu boğaz kuruluğunun giderilmesine yardımcı olarak bademcik şişmesine iyi gelecektir. Böylelikle bademciklerde hissedilen ağrı azalarak, rahatsızlık hissinin giderilmesine yardımcı olur.

8. Dinlenin, sesi zorlamaktan ve sert yiyecekler yemekten kaçının: Bademcik iltihabı ve şişmesi durumunda mümkün olduğu kadar sesinizi, boğazınızı ve kendinizi dinlendirmeniz önemlidir. Bu daha fazla bademcikleri zorlamayı ve tahrişin artmasını önlemeye yardımcı olacaktır.

9.       Gençlerde ve yetişkinlerde sigara tüketimini sınırlayın: Bademcikler iltihaplandığında sigaradan uzak durmak bademcik iltihabını önlemeye yardımcı olabileceği gibi daha hızlı iyileşmeyi de sağlayabilir.

Bademcik Şişmesi Nasıl Önlenir?

Bademcik şişmesi, viral veya bakteriyel enfeksiyon kaynaklı olduğundan, enfeksiyonun bulaşıcılığı bulunabilir. İnsanlara temas yoluyla bulaşan bademcik şişmesine karşı şu önlemleri alabilirsiniz:

1. Ellerinizi sık sık yıkayın.

2. Başkalarıyla yiyecek ve içecek paylaşımı yapmayın.

3. Hasta olan kişilerle temastan kaçının.

4. Ellerinizle göz, ağız ve burun çevresine dokunmaktan kaçının.

5. Bağışıklık sisteminizi güçlendiren doğal probiyotikli besinler tüketin.

6. Düzenli egzersiz yapın.

7. Diş fırçanızı düzenli olarak yenileyerek, oluşabilecek bakterilere karşı bademcikleri koruyup şişmenin önlenmesini sağlayın.

Bademcik Şişmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Bademcik şişmesine menenjit, romatizmal ateş, zatürre ve orta kulak iltihabı da eşlik edebilmektedir. Hastalığın ve eşlik eden diğer klinik tablolarının tanısının ardından uygun tedavi yöntemleri belirlenir:

1. Bademcik şişmesine karşı boğaz ağrısını hafifletmek için parasetamol ya da ibuprofen içeriğe sahip ağrı kesiciler kullanılabilir.

2. Yapılan test sonuçlarından sonra bademcik şişmesi, Strep-A gibi bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanıyorsa uzman doktor antibiyotik yazabilir.

3. Antibiyotikler bademcik şişmesinin neden olduğu iltihabı tedavi etmiyorsa hastanede damardan verilen intravenöz (IV) antibiyotiklere ihtiyaç duyulabilir.

Bademcik Şişmesi Kaç Günde Geçer?

Bademcik şişmesi semptomları 3-4 gün içerisinde azalır, ancak hastalığın tamamen düzelmesi 2 haftayı bulabilir. Bademcik şişmesi doğal tedavi yöntemleri denendiği halde geçmiyorsa uzman doktora görünmek ve farmakolojik tedavi almak gerekebilir.

Bademcik Şişmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Bademcik iltihabına ne iyi gelir?”

Bol su, bitki çayları, et suyu çorbası, tavuk suyu çorbası, ballı veya limonlu çay gibi ılık sıvılar ve tuzlu su gargarası bademcik iltihabını yatıştırmaya yardım edebilir.

2.       “Bademcik şişmesine dondurma iyi gelir mi?”

Dondurma soğuk bir ürün olduğundan bakterilerin üremesini yavaşlatır. Dolayısı ile dozunda tüketilen hakiki dondurmanın bademcik şişmesine karşı bir zararı bulunmamaktadır.

3.       “Bademcik şişmesine karşı evde uygulanabilecek doğal yöntemler nelerdir?”

Bademcik şişmesine karşı zencefil, zerdeçal, ılık tüketebileceğiniz adaçayı, tarçın çayı gibi bitkisel çaylardan yararlanabilirsiniz. Bunun yanında ılık suya limon damlatıp tüketmek de bademcik şişmesine iyi gelir.

4.       “Bademcik şişliğini hemen ne indirir?”

Tuzlu su ile gargara yapmak ve pastil emmek bademcik şişliğinin yarattığı ağrıyı hafifleterek şişliğin inmesine yardımcı olur.  

5.       “Tek taraflı bademcik şişmesi neden olur?”

Tek taraflı bademcik şişmesi genellikle Adenovirus veya Ebstein-Barr virüsünün (EBV) yaptığı enfeksiyon nedeniyle görülür.