HETEROKROMİ HAKKINDA KONUŞALIM

Heterokromi, 2 gözün birbirinden farklı renkte olmasıdır. Gözün renkli kısmı olan iriste meydana gelen bu durum genellikle genetik bir mutasyon sonucunda meydana gelir. Genetik faktör dışında iristeki bir büyüme veya göz yaralanmasına bağlı olarak da görülebilen heterokrominin kendi içinde de farklı çeşitleri vardır. Tam heterokromide 2 göz birbirinden tamamen farklı renklere sahipken, bazı durumlarda tek bir göz içinde de renk farklılıkları olabilir.

Heterokromi Nedir?

Heterokromi, gözün renkli kısmı olan irislerden birinin diğerinden farklı renkte olması ya da bir irisin belli bir kısmının geri kalanından farklı renkte olmasıdır. 2 irisin birbirinden farklı renkte olması durumu olan tam heterokromi, çoğunlukla genetik mutasyon sonucunda 2 gözün birbirinden tamamen farklı renklere sahip olması durumudur.  Genetik mutasyon dışında heterokromi iris büyümesi veya göz yaralanması sonucunda da görülebilir.

İnsanlardaki göz renkleri açık mavi veya griden koyu kahverengiye kadar farklı renk çeşitlerine sahiptir. İris ise gözün renkli olan kısmıdır. Genellikle her 2 göz de renk olarak birbiriyle eşleşir.

Heterokromide ise bir gözdeki iris, diğer gözdeki iristen tamamen farklı renkte olabilir. Bu durum, tam heterokromi adını alır. Örneğin, bir göz mavi diğer göz kahverengi bir renge sahip olabilir. Ya da bir iris 2 veya daha fazla farklı renk içerebilir. Yine örnek vermek gerekirse kahverengi bir gözün bir bölümü mavi olabilir. Ya da kahverengi bir gözün merkezden (göz bebeği) dışarı doğru yayılan mavi sivri uçları olabilir.

Heterokromisi olan birçok kişinin altta yatan ciddi sağlık sorunları yoktur, zararsız bir genetik mutasyona bağlı olarak ortaya çıkar ve farklı renkli gözlere sahip olmak zararsız ve benzersiz bir özelliktir. Ancak iristeki büyüme veya göz yaralanması gibi bazı tıbbi durumların da heterokromiye neden olabileceği unutulmamalıdır.

Heterokromi Neden Olur?

Heterokromi, gözdeki melanin pigment fazlalığı veya eksikliği sonucunda meydana gelir. Bu durum genellikle zararsız bir genetik mutasyondan kaynaklanır ve kalıtsal olarak kabul edilir. Bunun dışında iriste meydana gelen bir büyüme, göz yaralanması, kanama, doğuştan gelen çeşitli sendromlar, sonradan edinilmiş üveit kaynaklı şişlik veya glokom da heterokromi nedeni sayılabilir.

A)     Doğuştan Heterokromi Nedenleri: Bunlar doğuştan gelen faktörler olarak ifade edilse de nadiren bir etki yaratır. Çünkü heterokromi genellikle zararsız bir durumdur.

1.       İyi huylu heterokromi

2.       Hirschsprung hastalığı

3.       Bloch-Sulzberger sendromu

4.       Von Recklinghausen hastalığı

5.       Bourneville hastalığı

6.       Waardenburg sendromu

7.       Sturge-Weber sendromu

8.       Parry-Romberg sendromu

9.       Konjenital Horner sendromu

B)      Sonradan Edinilmiş Heterokromi Nedenleri:

1.       Göz yaralanması

2.       Glokom

3.       Üveit kaynaklı şişlik

4.       Nöroblastom

5.       Çok nadir olarak göz kanseri

6.       Edinilmiş Horner sendromu

Bebeklerde Heterokromi

Bebeğin hâlâ gelişmekte olduğu düşünüldüğünde göz renginin doğal olarak değişmesi muhtemeldir. Ancak farklı göz renklerine sahip olarak dünyaya gelen bir bebeğiniz varsa göz doktoruna danışabilirsiniz.

Heterokromi Çeşitleri Nelerdir?

Heterokromi genel olarak tam heterokromi, kısmi heterokromi ve merkezi heterokromi olarak sınıflandırılır. Ancak birkaç farklı heterokromi türü daha olabilir.

1.       Tam heterokromi: 2 göz birbirinden tamamen farklı renklere sahiptir. Örneğin bir göz mavi iken diğer göz kahverengi olabilir.

2.       Kısmi heterokromi: İrisin bir kısmının renginin diğer kısmından farklı olması söz konusudur. Yani 2 göz de tamamen farklı renkte değildir.

3.       Merkezi heterokromi: İrisin sadece dış halkası geri kalanından farklı bir renktedir.

Diğer yandan edinilmiş heterokromi de bu türler arasına dahil olabilir. Edinilmiş heterokromide bebeğin dünyaya geldikten sonra göz renklerinde değişim yaşanır.

Heterokrominin tüm bu türleri genellikle göz yapısında herhangi bir sorun teşkil etmez, ancak gözde farklı bir sorunla karşılaşılırsa göz doktoruna başvurmak da önemlidir.

Heterokromi Tedavisi

Heterokromi genellikle zararsız bir göz rengi değişikliğidir ve özel bir tedavisi yoktur. Ancak altta yatan farklı bir sağlık sorununa bağlı meydana gelen heterokromi vakalarında tedavi gerekebilir. Örneğin, noröblastom hızlı tanı ve tedavi gerektiren bir durumdur. Bu nedenle heterokromiye neden olan faktörün doğru teşhis edilmesi çok önemlidir.

Eğer muayene sonrası doktorunuz heterokrominin zararsız olduğuna karar verirse herhangi bir tedavi uygulaması yapılmaz. Ancak her 2 gözünüzün de aynı renkte olmasını istiyorsanız renkli kontakt lensler kullanabilirsiniz. Bu durum tıbbi olarak gerekli olmayan, sadece kozmetik bir tercihtir. Tamamen kişinin kendi kararı ve tercihine kalmıştır.

Heterokromi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Heterokromi bir hastalık mı?”

Heterokromi, kişinin 2 gözünün birbirinden farklı renge sahip olmasıdır. Bir hastalık olarak kabul edilmez ve doğal bir oluşumdur. Kelimenin kökeni ise Yunancadan gelir. Yunanca “hetero” farklı, “chroma” ise renk anlamına gelir. Heterokromi ise renk farkı olarak ifade edilir.

2.       “Heterokromi tehlikeli bir durum mudur?”

Heterokromi vakalarının çoğu klinik önemi olmayan sporadik ve izole iyi huylu durumlardır. Genellikle zararsız bir durumdur ve kalıtsal olarak meydana gelir, ancak göz renginin değişikliği bir sağlık sorununa bağlıysa doğru teşhis sonrası tedavi gerekebilir.

3.       “Heterokromi yaygın olarak görülür mü?”

Heterokromi nadir görülen bir durumdur ve yaygın şekilde bildirilen bir görülme sıklığı yoktur.

4.       “Heterokromi tedavi gerektirir mi?”

Heterokromi genellikle bir işarettir ve tek başına bir hastalık değildir. Bu sebeple heterokromi için tek başına özel bir tedavi yoktur. Tedavi, eğer varsa altta yatan göz hastalıkları dahil olmak üzere, altta yatan nedene yönelik olarak belirlenir.

Heterokromi eğer miyozis ve kısmi pitozis gibi Horner sendromunun diğer belirtileriyle ilişkiliyse, en yaygın neden herhangi bir tedavi gerektirmeyen Konjenital Horner Sendromu’dur. Öte yandan, konjenital veya erken çocukluk başlangıçlı Horner sendromu, özellikle tanı ve tedavi gerektiren nöroblastom olmak üzere sempatik zincirin altta yatan bir tümöründen de kaynaklanabilir.

Özellikle yetişkinlerde edinilmiş bir Horner sendromunun neden olduğu heterokromi, kronik ve uzun süreli bir hastalığa işaret edebilir. Altta yatan nedenin bir malignite (kötü huylu tümör) olma olasılığı ise çok düşüktür.

5.       “Saçta heterokromi olur mu?”

Saç heterokromisi, saç tellerinin bir bölümünün birbirinden farklı renklere sahip olduğu durumdur; ancak nadir olarak görülür.

6.       “Heterokromi için hangi doktora gidilir?”

Eğer kendi gözlerininiz veya çocuğunuzun gözlerinin birbirinden farklı renklere sahip olduğunu fark ettiyseniz göz hastalıkları bölümü doktorlarından randevu alabilirsiniz.

7.       “En nadir görülen göz renkleri hangileridir?”

Yeşil göz, dünya üzerinde en nadir olarak rastlanan göz renklerinin başında gelir. Yeşilin yanında ela ve gri renk de nadir görülen göz renkleri arasındadır.