BEBEK GELİŞİMİNDEKİ KİLOMETRE TAŞLARI: 21 AY

21 aylık bebekler bu aylarda kendisine bakım veren aile üyelerinin hareketlerini taklit etmeye başlıyor. Konuşmaları anlayan ve diğer çocuklarla oyun oynayabilen 21 aylık bebeklerin, sofrada yer alan yiyecekleri yemesi bekleniyor. Basit hayali oyunları kendi başına oynayabilen 21 aylık bebekler artık başkalarını da oyunlarına dahil edebiliyor. Ancak özerklik duygusu gelişmeye başladığı için oyuncaklarını paylaşmak istemeyebiliyorlar.

21 AYLIK BEBEKTE SIKÇA SORULAN SORULAR

1.       “21 Aylık Bebeğin Kilosu ve Boyu Ne Kadar Olmalıdır?”

Kilo ve boy, özellikle ilk 24 ayında olan bebeklerin büyümesini gösteren en önemli göstergeler arasında yer almaktadır. Bu nedenle kilo, boy ve ek olarak baş çevresi ölçümlerinin yapılması, çocukların rutin muayenelerinin olmazsa olmazıdır. Kilo ve boyun, çocuğun genetik özelliklerinin yanı sıra beslenme ve egzersiz gibi çevresel faktörlere bağlılık gösterdiği unutulmamalıdır.

Türkiye’de çocukların büyüme değerlendirilmelerinde Olcay Neyzi ve arkadaşlarının hazırladığı büyüme eğrilerinden faydalanılmaktadır. Bu büyüme eğrilerine göre 21 aylık kız bebeklerin kilosu ortalama olarak 11 kg, boyu ise ortalama olarak 84 cm kabul edilmektedir. Aynı şekilde erkek bebeklerin kilosu ortalama 12 kg, boyu ise ortalama 85 cm olarak kabul görmektedir. Burada önemli olan, her bir bebeğin yapılan rutin takiplerinde büyüme eğrilerinde normal aralıkta olduklarını teyit etmek ve aynı düzlemde devam ettiğini görmektir. Büyüme çizelgesinde kilo ve boy gelişimindeki gerileme, çocuk doktorlarına erken dönemde bazı hastalıkların teşhisi bakımından büyük bir ipucu sağlayabilmektedir ve bu nedenle, çocuk doktorlarının rutin büyüme değerlendirmesinde çok önemli bir yeri vardır.

2.       “21 Aylık Bebeğin Zekâ Gelişimi Nasıldır?”

Bebeklerde zekâ gelişimi bebeğin sosyal becerisine bakılarak değerlendirilebilir. Bu aylarda bebekler kendisine bakım veren aile üyesinin hareketlerini taklit ederek söylenilenleri yapabilir ve diğer çocuklarla oyun oynayabilir. Ayrıca dedesinin kucağına çıkma, babasıyla top oynama, annesine sarılma gibi kişilere özgü ilişkiler başlatır.

3.       “21 Aylık Bebeğin Beslenmesi Nasıl Olmalıdır?”

21 aylık bebeklerde ön alt ve üst dişlerin, köpek dişlerinin ve birinci süt azı dişlerinin çıkması beklenmektedir. Dişlerin çıkması ile beraber sofradaki bütün yemekleri yiyebileceği varsayılır. Bebek için 3 ana öğün planlanır. Burada önemli olan bebeğin aile yemek saatlerine dahil edilmesi ve kendi kendine yemesine izin verilmesidir. Ancak aspirasyona neden olabilecek kuruyemiş gibi sert ve küçük taneli gıdaların çocuğa verilmemesi gerektiği unutulmamalıdır.

4.       “21 Aylık Bebeğin Konuşma ve Dil Gelişimi Nasıldır?”

21 aylık bir bebek 2 kelimelik kısa cümleler kurabilir. Ebeveynler 21 aylık bebeklerin anlattıklarının genellikle bir kısmını anlar. İsteklerini anlatırken sözcükleri ve işaretleri beraber kullanabilir. Bu dönemde ailelerden istenen günlük diyaloglara çocuğu dahil etmeleridir. Çocuğunuzla bol bol konuşmanız, sorularına sıkılmadan yanıt vermeniz çok önemlidir. İşaret ve sözcüklerle anlatmak istediklerini anladığınızı göstermeniz, konuşmalarına katılmanız çocuğun dil gelişimini destekler.

Geç konuşma dediğimiz durum ise 3 yaşını doldurmuş olmasına rağmen yeterli miktarda kelimenin çocuk tarafından söylenmemesidir. Bir çocuk doktoru tarafından değerlendirilip, gereklilik halinde ileri tetkiklerin yapılması önerilir.

5.       “21 Aylık Bebekler Hangi Oyunları Oynayabilir?”

21 aylık bebekler, basit hayali oyunları kendi başına oynayabilir; aynı zamanda başkalarını da oyuna dahil etmeye başlar. Artık özerklik duygusu gelişmeye başlamıştır, oyuncaklarını paylaşmak istemeyebilirler. Bu dönemde kendisini özgür hissettiren oyunlar oynar: 3 tekerlekli bisiklete binebilir, sıçramak, dans etmek isteyebilir. Yaratıcılığını teşvik eden oyuncakları tercih ederler ki bunlar, kutular veya sevdiği karakterlerin pelüş veya tahta versiyonları olabilir ve ayrıca boyama yapabilirler. Bu dönemde çocuğun oyun kurgusu yaratmasına ve kurgular arası ilişki kurmasına yardım etmek, onu düşünmeye yönlendirmek zihin gelişimi için çok önemlidir.

6.       “21 Aylık Bebeğin Güvenliği İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?”

21 aylık bir bebek rahatlıkla sendelemeden yürüyüp koşabilir ve eşyalara uzanabilir. Oyun oynarken, koşarken evdeki eşyalara çarpabileceği göz önünde bulundurularak sivri hatları olabildiğince aparatlarla yumuşatmak önemlidir. Uzanabileceği eşyalar zemine sabitlenmelidir. Çocuğun ulaşabileceği alanlara özellikle kimyasal temizlik ürünleri bırakılmamalıdır. Ayrıca araba seyahatlerinde mutlaka yaşına uygun oto koltuğu ile seyahat etmeleri sağlanmalıdır.

7.       “21 aylık bebeklerde 2 yaş sendromu belirtileri görülür mü?”

Bu aylarda artık “2 yaş sendromu” görülebilir. Bebekte gelişen özerklik duygusu ile beraber oyuncaklardan, aile bireylerine kadar her şeyi sahiplenmeye başlar.  Kazanılan becerilere bağlı olarak güç çatışmaları ve inatlaşmalar sıklıkla görülür. Burada ebeveynlere düşen görev, inatlaşmamak ve “hayır” demek yerine, oluşabilecek durumlar hakkında neden-sonuç ilişkisini kurarak çocuğa anlatmak, onun fikirlerini dinleyerek önemsediğini göstermektir.

8.       “21 Aylık Bebekler İçin Kitap Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?”

Bu aydaki bebekler çevreyle iletişime, öğrenmeye çok açıktır. Kitaplar da öğrenmesini arttıracak, dünyayı renkli bir çerçevede öğretebilecek araçlardan bir tanesidir. Kitap okuyarak bebeğin hayal gücünün ve dünyaya bakışının gelişmesine katkı sağlamak çok önemlidir, böylece konuşma ve sosyal iletişim kurmayı da geliştirmiş olurlar. Kitap seçimi yaparken mümkün olduğunca kısa cümlelerin ve somut ifadelerin olduğu kitaplar seçilmelidir. Kitaplar görsel olarak da ilgi çekici olmalıdır. Ebeveynler, resimlerine bakarak bebeklerine kendileri de bir hikâye oluşturabilirler.

9.       “21 Aylık Bebeğin Uyku Rutini Nasıl Olmalıdır?”

İnsan vücudunun normal ve sağlıklı işlemesi için uyku gereklidir. Uyku sayesinde bebeklerde büyüme hormonu salınır. 21 aylık bir bebek gece yaklaşık 9-13 saat arası uyur. Gündüz uykusu sıklıkla 1 kere ve 2-3 saatlik şekerleme olarak yapılır. Bebeklerde ayrılık kaygısına bağlı gece korkuları nedeniyle yatağa gitme konusunda sorunlar başlayabilir. Uyumamak için direnebilirler, bu nedenle ebeveynler için kararlı olmak önemlidir.  Özellikle gece uyumalarında; banyo, öykü, ninni gibi uyku ritüelleriyle sakinleşmiş, yatağına giderken uyanık fakat uyumaya ikna olmuş olması önemlidir.

Uyku rutini kurulmuş bir bebekte, uyku rutininde diş çıkarma, hastalık dönemi, uyku eşyasının kaybolması, vb. sebeplerden ötürü bir değişiklik yaşanması, gece uyanıklığının artmasına neden olabilir. Bu dönemlerde ebeveynlerin de sabırlı olması istenir.

Gece yattığında uykuya dalması 20 dakikadan kısa sürüyorsa, uyanma saatinde rahatlıkla uyanıyorsa, şekerleme saati dışında gündüz uyuklama hali yoksa, bebeğin yeterli uyuduğu varsayılır.

10.   “21 Aylık Bebekte Gece Ağlamaları Olur Mu?”

“Gece terörü” olarak tanımlayabileceğimiz bu durum, gece aniden çığlıklarla ağlamaya başlayarak kendini gösterir. Sıklıkla 12-36 ay arası bebek ve çocuklarda görülür, nadiren 5-7 yaş arası okul çağında da görülebilir. Uykunun ilk 1/3’ünde başlar. 5-15 dakika sürebileceği gibi, 1 saate kadar da uzayabilir. Burada bebek veya çocuğun yanına gidip sakinleşmesini beklemek yeterlidir.

11.   “21 Aylık Bebeğe Gece Beslenmesi Yapılır Mı?”

21 aylık bir bebeğin gece beslenmesi kilo alım yeterliyse elzem değildir.

12.   “21 Aylık Bebeklere Hangi Aşılar Uygulanır?”

21 aylık bebeklerde ulusal aşılama takviminde yapılan bir aşı yoktur. Ailenin temin edebildiği ölçüde grip (influenza) ve meningokok aşıları önerilmekte ve bu ay grubunda uygulanabilmektedir. Influenza aşısı 6. aydan itibaren yapılabilmekte, 9 yaşına kadar ilk defa aşılanacaklarda başlangıç senesinde 1 ay ara ile 2 doz, ondan sonraki senelerde ise tek doz olarak uygulanmaktadır. Meningokok aşıları; meningokokların A,C,W,Y ve B serogruplarına karşı koruma amacıyla üretilmiş aşılardır. Meningokok aşılamasında çocuk doktoru ile beraber karar verilip belirlenen aylarda dozları yapılmalıdır.