AMNİYON SIVISI, OLİGOHİDRAMNİOS VE POLİHİDRAMNİOS NEDİR?

Amniyon sıvısı, gebelik sırasında fetüsü çevreleyen ve koruyan, bebeğin içinde yüzdüğü berrak ve hafif sarımsı renkte bir sıvıdır. Bebeğin fetal gelişiminde önemli bir rol oynayan amniyotik sıvı, fetüsün yuttuğu ve idrarını yaptığı besinleri, hormonları, antikorları ve diğer sıvıları içerir. Kulağa anormal gibi gelse de fetüsün amniyotik sıvıyı yutması ve soluması sağlıklıdır. Anne karnında amniyotik sıvının normalden daha az veya daha çok olması hamilelik sürecinde daha yakın takip gerektirir.

Amniyon Sıvısı Nedir?

Amniyotik sıvı veya bebeğin suyu olarak da ifade edilen amniyon sıvısı, anne karnında bebek açısından yastık görevi gören ve fetüsün gelişimini sağlayan koruyucu bir sıvıdır.

Önemli bir koruyucu sıvı olan amniyon sıvısı; fetüsün kaslarının, akciğerlerinin ve sindirim sisteminin gelişmesine yardımcı olduğu için bebeğin anne karnındaki gelişiminde önemli bir rol oynar. Ayrıca bir yastık görevi de görerek bebeği darbelerden korur.

Amniyotik sıvı aynı zamanda fetüsün yuttuğu ve idrarını yaptığı besinleri, hormonları, antikorları ve diğer sıvıları içerir. Anne karnındaki amniyotik sıvıyı fetüsün yutması ve soluması sağlıklı kabul edilir. Bebek bu şekilde yeme-içme eylemlerine karşı da bir pratik edinmiş olur.

Anne karnında çok az veya çok fazla amniyotik sıvı olması anne adayı veya fetüs için sorunlara yol açabilir. Bu nedenle, gebelik takiplerinde uzman doktor tarafından ne kadar amniyotik sıvı olduğunun belirlenmesi ve takibi önemlidir. Ayrıca bazı gebelikler esnasında tıbben gerekli olduğunda amniyotik sıvı örnekleri alınarak, fetüsün genetik durumlar açısından kontrol edilmesi de sağlanabilmektedir.

Amniyon Sıvısı Nasıl Oluşur?

Amniyon sıvısı, hamileliğin ilk yarısında çoğunlukla vücudun kendi suyundan oluşur. Hamileliğin yaklaşık 20. haftasından sonra ise amniyotik sıvının çoğu fetüsün idrarından meydana gelir. Bunun nedeni, yetişkinlerde olduğu gibi fetüsün de sıvıyı yutması ve yuttuğu sıvıları idrarla dışarı atmasıdır. Sıvının geri kalanı ise hormonlar, lipitler, karbonhidratlar, antikorlar ve diğer besinleri içerir.

Amniyon Sıvısı Nerededir?

Amniyotik sıvı anne karnındaki amniyotik kesenin içinde yer alır. Suyla dolu bir balon düşündüğümüzde amniyotik sıvı suyu, balon ise sıvının yer aldığı amniyotik keseyi ifade eder. Kese (veya balon) açıldığında, sıvı (veya su) sızar veya fışkırır.

Amniyon sıvısının rengi çoğunlukta berraktır, ancak saman sarısı renginde de olabilir. Kahverengi veya yeşil renkte olan amniyon sıvısı, fetüsün mekonyum (ilk dışkı) çıkardığı anlamına gelir. Amniyotik sıvıdaki mekonyumun fetüs tarafından aspire edilmesi ise bazı komplikasyonlara yol açabilir. Ayrıca amniyon sıvısının kokusuz olması sağlıklı kabul edilir.

Amniyon Sıvısı Ne İşe Yarar?

Amniyon sıvısı, fetal büyüme ve gelişim için oldukça önemli bir koruyucu sıvıdır. Temel olarak bebeği dış dünyaya hazırlar.

Amniyon sıvısının bebeğin gelişimi açısından faydaları şunlardır:

1. Fetal gelişim için önemlidir.

2. Temel olarak bebeği dış dünyaya hazırlar.

3. Fetüsü enfeksiyon, travma ve darbelerden korur.

4. Fetüsün rahat hareket etmesini sağlar.

5. Bebeğin kas ve kemik gelişimini hızlandırır.

6. Göbek bağının sıkışmasını önler.

7. Bebeğin sindirim ve solunum sistemini geliştirir.

8. Fetal vücut ısısını düzenler.

9. İçeriğindeki antikorlar sayesinde bebeğin bağışıklığını güçlendirir.

Amniyotik Sıvı Miktarı

Amniyon sıvısının miktarı hamileliğin 34. haftasına kadar artmaya devam eder. O sırada bebeğin etrafını yaklaşık 800 ml amniyotik sıvı sarar. Bu rakam hamilelik 40. haftaya kadar geldiğinde 1000 ml’e kadar ulaşabilir. Bazı durumlarda amniyon sıvısı normalden çok az veya çok fazla olabilir. Amniyon sıvısının çok az olması “oligohidramnios” olarak ifade edilirken, çok fazla amniyon sıvısının olması ise “polihidramnios” anlamına gelir ve bu her 2 durum da hamilelik sırasında sorunlara neden olabilir, bazı komplikasyonlar ortaya çıkarabilir; ancak bütün bunlara rağmen, yakın gebelik takipleri ile çoğu bebeğin sağlıklı doğmasının önünde genellikle bir sorun teşkil etmez.

Amniyotik Sıvıda Meydana Gelebilen Komplikasyonlar

1.       Oligohidramnios:

Oligohidramnios, anne karnındaki amniyon sıvısının miktarının çok az olması durumudur. Hamileliğin 32 ila 36. haftaları arasında 500 mililitreden az amniyotik sıvısı olması, tıbbi olarak oligohidramnios tanısını koydurur.

Amniyon sıvısının çok az olması; geç gebelik dönemi, yaralanma veya gebelikle ilgili farklı sorunları olan kadınlarda meydana gelebilir.

Oligohidramnios bazı komplikasyonlara neden olabilir:

a)      Erken oligohidramnios komplikasyonları: Özellikle gebeliğin ilk 6 ayındaki oligohidramnios bazı ciddi komplikasyonlara yol açabilir:

1.       Doğum kusurları

2.       Düşük yapma

3.       Erken doğum

b)      Geç oligohidramnios komplikasyonları:

1.       Intrauterin büyüme geriliği (IUGR): Amniyotik sıvının az olması bebeğin daha az beslendiği anlamını da taşır. Bebeğin yeterli besin ve oksijen almasının engellenmesine yol açabilir. Bunun sonucunda bebek beklendiği gibi gelişemez, yavaş büyür ve bu da intrauterin büyüme geriliği (IUGR) olarak bilinen duruma neden olur.

2.       Göbek kordonunun sıkışması

3.       Sezaryen riskinin artması

Bu yüzden herhangi bir semptom hissedildiğinde ihmal etmeden doktora danışmak gerekir.

2.       Polihidramnios:

Polihidramnios ise daha nadir bir durum olup, gebelik sırasında amniyotik sıvı miktarının çok fazla olmasıdır. Gebeliklerin %1'inde görülen bir durum olan polihidramnios, gebelik sırasında rahimde çok fazla amniyotik sıvı toplandığında ortaya çıkar. Bu durum genetik sorunlar, sindirim sisteminde tıkanıklıklar veya kas-kemik sorunlarına bağlı olarak meydana gelebilir.

Ayrıca, gebelik sırasında ortaya çıkan diyabet olan “gestasyonel diyabet” de amniyon sıvısının fazlalığına sebebiyet verebilir. İkiz veya üçüz gebeliği olan kadınlarda da amniyon sıvısının fazla olmasına rastlanabilir.

Polihidramnios genellikle zararlı bir durum değildir, ancak nadiren bazı komplikasyonlara neden olabilir:

1. Erken veya prematüre doğum

2. Bebeğini aşırı büyümesi

3. Doğumdan önce plasentanın rahimden ayrılması

4. Doğumdan sonra kanama

5. Göbek bağının bebek doğmadan önce vajinadan düşmesi

6. Bebeğin rahimde anormal pozisyon alması

3.       Koryoamniyonit:

Koryoamniyonit, bakterilerin amniyon sıvısında enfeksiyona neden olması durumunu ifade eder. Genellikle antibiyotikle tedavi edilir. Tedavi edilmezse ciddi gebelik komplikasyonlarına yol açabilir.

4.       Erken Membran Rüptürü (EMR):

Erken (doğum öncesi) zar yırtılması, hamileliğin 37. haftasından önce ve doğum başlamadan önce amniyotik sıvının dışarı sızmasıdır. Su geldikten sonra hamileliğin devam etmesine izin vermek enfeksiyon ve komplikasyon riskini artırabilir.

Amniyon Sıvısı Nasıl Ölçülür?

Amniyon sıvısını ölçmenin en kolay yolu doğum öncesi ultrasondur. Ancak ultrason yönteminin yapılamaması durumunda yeterli amniyotik sıvının olup olmadığını tahmin etmek için “fundus yüksekliği” adı verilen amniyon sıvısı testi de yapılabilir.

Amniyon Sıvısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1.       “Amniyotik sıvı ne anlama gelir?”

Amniyotik sıvı, amniyotik kesesin içinde yer alan ve fetüsü çevreleyen sıvı olarak tanımlanır.

2.       “Çok su içmek amniyon sıvısını artırır mı?”

Daha fazla su içmenin bilimsel olarak amniyon sıvısını artırdığı ve bir zararı olabileceği yönünde bir kesinlik yoktur. Ancak amniyon sıvısı az olan hamile bireylerin daha çok su içmesi önerilir ve bu önermenin bir zararı olmaz.

3.       “Fetüsün amniyon sıvısı biterse ne olur?”

Bir fetüsün hayatta kalabilmesi için rahimde az da olsa amniyotik sıvıya ihtiyaç vardır. Tam olarak ihtiyaç duyulan amniyon sıvısı, kaç haftalık hamile olunduğuna ve diğer bazı faktörlere bağlıdır.

4.       “Amniyon sıvısı geldiği nasıl anlaşılır?”

Genellikle iç çamaşırdan sızan amniyotik sıvı berrak ve kokusuz olur. Bazı kişiler bunu idrarla karıştırır; ancak amniyon sıvısı bacağın iç kısmını ıslatacak şekilde gelirse, bu durum amniyon sıvısının geldiğine işaret edebilir. Buna halk arasında “suyun gelmesi” de denir. Bazı su gelme vakaları doğumu başlatabilir.